мэдээсэл

  • 0

48-дахи наадамай положени

БУДДЫН ШАЖАНТАНАЙ ЗАНШАЛТА САНГХА

«ДАШИ ЧОЙНХОРЛИН» БУДДЫН ШАЖАНАЙ ЕХЭ СУРГУУЛИ

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ»

Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын 48-дахи наадам

2022 оной декабриин 23

Эбээн тэдхэгшэ: «Титан» хамжаан

 

НААДАМАЙ ЗОРИЛГОНУУД

– Наадам буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлээхэ, эхэ хэлээ хүндэлхэ, нютаг хэлээрээ харилсаха таарамжатай оршон байгуулхын тула эмхидхэгдэнэ

– Наадамай гол зорилго – аман хэлэ хүгжөөхэ, нютаг хэлэнэй үгүүлбэриин аялга һайн ойлгохо, хэлэхэ дадалтай болгохо. Эхэ хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулха даабаринуудаа үргэдхэхэ.

– Түрэл арадайнгаа хэлэ, соёл, уралиг үзэхэ хүсэлынь урмашуулан дэмжэхэ, хүүгэдэй урлаха, зохёохо арга боломжо хурсадхаха.

 

НААДАМАЙ САГАЙ ХУБААРИ

Анхарагты!!! «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн hургуулинууд хоорондын наадам Ивалгын дасанда 2022 оной декабриин 23-да, үглөөнэй 10 сагта эхилхэ.

НААДАМАЙ ЭРИЛТЭНҮҮД

– Мэдүүлгэ, Согласие дансануудаа декабриин 20 болотор exexelen@mail.ru гэһэн сахим хаягаар эльгээгты.

 

НААДАМАЙ ШАТАНУУД

Табан хушуу мал гэгдэһэн морин, үхэр, хонин, ямаа, тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадамай шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Шагайнууд хонин, ямаан, морин, үхэр, тэмээн гэһэн ондо ондоо үзэгдэлтэй байдаг юм. Хабтайжа бүхыгөөд унаһан шагайе «хонин» («бүхэ»), хонхойгоод унаһыень «ямаан» («хонхо»), бүтүү талаараа өөдөө хараад тогтоһониинь «морин», хээтэй хажуугаараа өөдөө хараһаниинь «үхэр», сомсойгоод тогтошоһониинь «тэмээн» («ёро») болодог юм.

 

II ШАТА

МЭДҮҮЛГЫН ЖЭШЭЭ

12 һарын 20 болотор exexelen@mail.ru хаягаар эльгээхэ.

Аймаг ________________________Һургуули___________________________

Хүтэлбэрилэгшэ багшын (багшанарай) обог нэрэ ______________________

Холбоо бариха утаһан, e-mail: ____________________________________

Хабаадаха үхибүүдэй обог, нэрэ, анги:

1.

2.

3.

 

НААДАМАЙ ДҮРИМҮҮД

I ШАТА

ШАГАЙН МОРИН ТАЛА

Холо газарые ойртуулдаг, хариин зониие нэгэдүүлдэг, хазаар дараа хатартай морин эрдэниин нэрэтэй түрүүшын урилдаан.

Бэлигүүн толи. Хоер ёслолой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толи гэсэн үйлэ. 1-дэхи бүлэг (10 оноо) Э-Х. Галшиевай «Бэлигүүн толи» һүүлшын хэблэл, толи.

Даабари: «Хоер ёслолой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толи гэсэн үйлэ». 1-дэхи бүлэгэй 1-137 сургаалнуудһаа хоёрыень шэлэн абаад, мем, уряа, зарлал зураг болгогты, тэрэ ажалаа хамгаалагты.

Э-Х. Галшиевай «Бэлигүүн толи» һүүлшын хэблэлэй бүхы бүлэгүүд тухай эхин ойлгосотой болоот. Мүнөө дахин энэ зохёолойнгоо 1-дэхи бүлэгтэ бусаад, сургаалнуудаа тон наринаар шэнжэлэн, даабариингаа эрилтэ гүйсэд дүүргэхые оролдогты.

Танай зорилго хадаа сургаал соохи үйлэ ушарай һубарил зураглан харуулха бэшэ, һургаалай юрэнхы удха өөһэдөө ойлгожо мем зураха, тэрэнээ хөөрэжэ шадаха.

P.S «Плакат» гэжэ үгэ оршуулхада уряа, зарлал болохоор зурагууд гээд толи соо үгтэдэг. Һүүлэй үедэ интернет соо плакадай зорилгодо дүтэрхы «мем» гээд нэрлэгдэһэн урлалай зүйл хэрэглэгдэдэг болонхой гэжэ ажаглахаар. «Мем» гэжэ урлалай янза тухай бэшэхэдээ, зураг, фото- зураг, видео, үгэ, мэдүүлэл, элдэб тэмдэг, үнгэ, смайлик хэрэглэн, ямар нэгэ ойлгосо олондо мэдүүлхэ, ойлгуулха, тарааха арга гэнэ. Сургаалай удха зүбөөр гаргаха гэжэ оролдогты, нютагайнгаа ламанартай зүбшэн хөөрэлдэгты.

 

ШАГАЙН ХОНИН ТАЛА

Ууса дүүрэн хэшэгтэй, урдаа хараха хушуута мал, хонгор дайдымнай шэмэг – хун сагаан хонин эрдэниин нэрэтэй хоёрдохи тэмсээн

 а) «Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй» номинацида (3-4 мин.)

Хүндэтэ үхибүүд!

«Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй» номинацида үгтэхэ даабариин удха хубилгагдаба. Урда жэлнүүдтэ найруулга, үгүүлэл, оршуулга бэлдээд ерэдэг байгаат. Энэ наадамда буряад хэлэеэ хэр зэргэ мэдэхэ байһанаа элирүүлэлгын даабаринууд биледэй гуримаар үгтэхэ. Мүнөө үгэнүүдэй удха тайлбарилан урилдахабди. Үгтэһэн 5 даабари тус тустаа 0-2 оноогоор сэгнэгдэхэ. Даабари сээжээр дүүргэгдэхэ.

Иимэрхүү удхатай даабаринууд билед соотнай байха. Жэшээлэн үгтэнэ.

1) Эдэ үгэнүүдые ямар үгэ холбохо аргатайб. Нэрлэгты.

Гүйдэл, урилдаан, тулга, елүүр, балсан, дохёо, сохисо, яла, һүрэлгэ, барилдаан, шүүбэри, тулалсаан. (тамир)

2) Өөрынгөө ойлгоһоор ородһоо буряадта оршуулагты: благожелательный, доброжелательный, добродушный, отзывчивый, сердечный, душевный. (аша туһа хүсэгшэ, һайхан хүсэлтэй, зөөлэн сэдьхэлтэй, туһалха хүсэлтэй, үнэн зүрхэнэй, сэдьхэлэй дулаанай)

3) Үгын удха тодорхойлогты. «Һаахалзаха» гэһэн үгэ бэеэ дээгүүр тоолон һайрхаха гэнэ гү, али баярлаха, хүхихэ гэнэ гү? (һаахарха, һайрхаха гэнэ)

4) Эдэ юун бэ? Номин, оюун, шүрэ, субад (үнэтэ шулуун)

5) Энэ үгын удха тайлбарилагты. Түлгэ (нэгэ жэл болоһон хурьган)

Урилдаанда бэлдэхэдээ, Я.Ивахиновагай «Асуудалнууд, тестнүүд, оршуулганууд» номой 102-123 хууд. үгтэһэн «Мэдэжэ ябаха ойлгосонууд, толихонууд» гэһэн сэдэб анхарагты.

б) Бүлэгэй нэгэ гэшүүн сайт дээрэ регистраци хэхэ, удаань маанадай дурадхаһан тест энэ урилдаанда ороод, дүүргэхэ аргатай. Сайт https://xesheel.exexelen.ru/ Как проверять вопросы: дээрэ үгтэһэн тестнүүдээр бэеэ һорихо, мэдэсээ бэхижүүлхэ аргатай. Регистрация и запись на курс: https://disk.yandex.ru/i/qnlziaYiWptcmg

Тестовэ даабари дүүргэлгын даабарида бүлэгһөө 1 хүн орохо ёһотой. Асуудалнуудые яагаад шалгажа болохоб? Энэ сэдэбээр урилдаанда бэлдэхэдээ, https://buryadxelen.com/ сайт дээрэ байһан тестнүүдээр, мүн Я.Ивахиновагай «Асуудалнууд, тестнүүд, оршуулганууд» номой 112-115 хууд. үгтэһэн «Даян дэлхэй» гэһэн сэдэбээр үгтэһэн асуудалнуудые харагты.

в) Хүндэтэ үхибүүд! «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн 48-дахи наадамда буряад хэлэн дээрэ «Нордобой Эрдэни ахайн домогууд» гэһэн бүлэгтэ үгтэһэн табан домогто 5 пост-мэдээ  эльгээхэ:

1) Долоон бурханай домог.

2) Үхэрэй 12 жэлдэ ороһон тухай домог.

3) Барасай 12 жэлдэ ороһон тухай домог.

4) Галуу шубууд юундэ хушууржа ниидэдэг бэ.

5) Алтан хараасгай хүн түрэлхитэн хоёрой холбоо тухайһанамжаа бэшэхэ:

«Нордобой Эрдэни ахайн домогууд»  бүлэгтэ орогты (вступить в группу), лайк табигты, нүхэдтэеэ хубаалдагты. Эдэ домогуудаар табан һанамжа-пост бэшэн бэлдэхэдээ, дуугаржа байһанаа видео, аудио буулгажа болоно, үгышье һаа текстэдээ гэрэл зураг табижа болохо.

Энэ ажалаа декабриин 20 болотор эльгээхэдээ, эдэ эрилтэнүүдые анхарагты:

– зохёолой удха юрэ хөөрэхэгүй, өөртөө юу ойлгожо абаһанаа тодолон бэшэхэ гү, али зугаалха;

– дамжуулһан мэдээнтнай уншагшадта һонин байха зэргэтэй;

– 300 тэмдэгһээ бага бэшэ хэмжүүрэй байха.

Хэһэн ажалайнгаа скриншодуудые, Word дансаяа exexelen@mail.ru хаягаар декабриин 20 болотор эльгээгты

 

ШАГАЙН ҮХЭР ТАЛА

Буян хэшэг уряалая

«Этигэл Хамбын зальбарал » уншахадаа, үгэнүүдынь зүбөөр, сээжээр, тодоор үгүүлэн, бүлэгөөрөө уншаха гэһэн даабариин эрилтэ дүүргэхэ шухала!

www.ehehelen.ru гэһэн сайтын номой һан соо «Этигэл Хамбын зальбарал» татажа абаад, зүбөөр үгүүлэн уншаха (юрэ уншалга). Хоороор уншахынгаа урда һурагшад нэн түрүүн өөһэдынгөө нэрэ, нютаг, бүлэг- һургуули, ангияа хэлэхэ.

 

ШАГАЙН ЯМААН ТАЛА

Һүбэлгэн гээшэнь аргагүй, хурдан түргэниинь гайхалтай, бэлшээриин һайниие бэдэрдэг, бэрхэшээл гэжэ мэдэдэггүй ямаанай зан абариие һайшаажа орохо урилдаанаймнай түхэл ондоо болоо.

Оёдолшо басагад арһан урлал, һэеы урлал гэһэн хоёр шэглэлээр хүдэлхэ. Урда урилдаанда ороһон басагад оёжо эхилһэн бээлэй, һэеы шаахайгаа (тапочки) дүүргээд асарха.

Арһан урлалда орохо оёдолшодто сээжэбшын хэб, хониной элдэһэн арһа бэлдээд асарха даабари үгтэнэ.

Һэеыгээр урлал хэхэ басагад багахан үхибүүнэй (1-4 наһанай гү, али өөрын дураар шэлэхэ) комбинезоной хэб хээд асарха. Наадамда һэеыгээр үмдэ, курткатай комбинезон багшатаяа суг оёжо эхилхэ даабари үгтэхэ.

 

ШАГАЙН ТЭМЭЭН ТАЛА

Арад зоноо тэдхэдэг, элинсэгэйнгээ нютагта заяан гэжэ магтуулһан ажалша, бүхэриг тэмээндэ зорюулагдаһан шата. Эжы абын дүршэл халан абаха басагад, хүбүүдтэ зорюулагдаһан урилдаан.

а) Модон дархан

Бадра угалза

б) УРАН БАРИМАЛ (пластилин)

10 х 08 см хэмжүүртэй Хилэнсэ хорхой

 

ШАНГУУД ТУХАЙ

1, 2, 3-дахи һуури эзэлһэн һурагшадай бүлэгүүдтэ ба тэдэниие бэлдэһэн багшанартань диплом болон мүнгэн шан (30 мянга, 20 мянга, 10 мянган түхэриг) мүн тусхай бэлэгүүд барюулагдаха.

 

ХЭРЭГЛЭХЭ НОМ ЗОХЁОЛ

  1. С.Д. Бабуев, Ц.Ц. Бальжинимаева «Буряад зоной урданай һуудал байдалай тайлбари толи» У-Ү, 2004;
  2. https://buryadxelen.com/»Буряад хэлэн» гэһэн сахим һураха бэшэгэй «Минии бэе», «Ёһо заншал», «Буряад арад», «Эхэ нютаг»;
  3. «Учение Пандито Хамба Ламы Д.Д.Этигэлова», 2016, 2017, 2018, 2019; 2020; 2021. Ссылкэ: https://docs.google.com/document/d/1ejak22tQ0qVnAr_lr8LIgBuv7La NDtRtdbjHDGftpQs/edit#heading=h.3dpy54d6sgj9
  4. «Буддаадын шажанай үгын тайлбари толи», «Даши Чойнхорлин» университедэй хэблэл, Ивалга, 2016 он;
  5. «Буряад үнэн» сонин болон бусад сонин, сэтгүүл, номууд;
  6. Галдан Ленхобоев «Ашатын һайхан заяан» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4356/
  7. Лодон Линховоин «Лодон багшын дэбтэрһээ» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4357/
  8. Сүлжээндэ ороод, фейсбук холбоондо Хамба лама Дамба Аюшеевэй хуудаһа хараха;
  9. «Буряад хэлэнэй тобшо тайлбари толи», У-Ү, 2004
  10. http://soyol.ru/bur/
  11. 11. Л.Шагдаров. К.Черемисов. Буряад-ород толи, У-Ү, 2006

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

47-дохи наадамай дүнгүүд

Эбээн тэдхэгшэ

Буряад Уласай Засагай газарай Захиргаанай мэдээсэлэй хороон

  1. ТЕСТ

I ҺУУРИ Найданова Ксения, Сэлэнгын аймагай Үбэр-Зөөхэйн дунда һургуули

II ҺУУРИ Зарбулаева Алина,Улаан-Үдэ хотын 50-дахи дунда һургуули

III ҺУУРИДайндаров Ринчин, Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

  1. Эрхим һанамжа

I ҺУУРИ Буянтуева Дари, Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуули

II ҺУУРИ Лыгденова Саран,Улаан-Үдэ хотын 32-дохи дунда һургуули

III ҺУУРИМункуева Света, Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуули

III ҺУУРИДайндаров Барас, Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

Спец приз Доржиев Жамса, Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Жэмбүүр»  бүлгэм

Нимаев Соел, Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуули

 3. Байгалай намар

I ҺУУРИ Цынгуев Дамдин, Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Жэмбүүр»  бүлгэм

II ҺУУРИ Жамбалов Жамбал, Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуули

III ҺУУРИНимаева Ирина, Ивалгын аймагай Хойтобэеын дунда һургуули

 4. БЭЛИГҮҮН ТОЛИ

IҺУУРИ Дайндаров Барас, Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

IIҺУУРИРабдаева Саша, Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуули

III ҺУУРИ Цыренов Номто, Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Сансар »  бүлгэм

  5. МОДОН ДАРХАН

I ҺУУРИ Жимбеев Радна,Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Жэмбүүр»  бүлгэм

II ҺУУРИ Раднаев Булат,Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

III ҺУУРИВанзатов Мэргэн, Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Сансар »  бүлгэм

6. Сагаан Дара Эхын магтаал

I ҺУУРИ Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуули

II ҺУУРИ Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

III ҺУУРИХэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Сансар »  бүлгэм

7. Гар урлал

I ҺУУРИ Доржиева Сойжина, Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Жэмбүүр»  бүлгэм

II ҺУУРИ Раднаева Аяна, Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

III ҺУУРИНамсараева Номина, Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Сансар »  бүлгэм

8.Арһан урлал

I ҺУУРИ Рабдаева Александра, Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуули

II ҺУУРИ Аюшеева Алина, Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Жэмбүүр»  бүлгэм

III ҺУУРИДандарова Найжид, Улаан-Үдэ хотын 54-дэхи дунда һургуули

 9. Һэеы урлал

I ҺУУРИ Чимитдоржиева Арина, Улаан-Үдэ хотын 32-дохи дунда һургуули

II ҺУУРИ Николаева Адиса,Сэлэнгын аймагай Селендүүмын дунда һургуули

III ҺУУРИГомбоева Дарина, Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

 

Һургуули Итог
1 Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг 83,6
2 Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Жэмбүүр»  бүлгэм 78,4
3 Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуули 78,2
4 Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Сансар»  бүлгэм 75,45
5 Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуули 72,5
6 Ивалгын аймагай Хойтобэеын дунда һургуули 69,5
7 Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуули 69,2
8 Сэлэнгын аймагай Селендүүмын дунда һургуули 61,8
9 Улаан-Үдэ хотын 54-дэхи дунда һургуули 61,3
10 Улаан-Үдэ хотын 32-дохи дунда һургуули 60,15
11 Улаан-Үдэ хотын «Зандан Жуу» түбэй Алтан гэрэл бүлгэм 56,1
12 Улаан-Үдэ хотын «Мүнгэн хонхонууд» бүлэг 53,45
13 Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Одод»  бүлгэм 53,1
14 Улаан-Үдэ хотын «Тэрэнги» бүлэг 51,18
15 Ивалгын аймагай Доодо-Ивалгын дунда һургуули 47,5
16 Ивалгын аймагай Гэльбэрын дунда һургуули 40
17 Ивалгын аймагай Поселиин дунда һургуули 33,5
18 Ивалгын аймагай Дээдэ-Ивалгын дунда һургуули 21,4
19 Сэлэнгын аймагай Үбэр-Зөөхэйн дунда һургуули 11,6
20 Улаан-Үдэхотын 50-дахи дундаһургуули 11,3
21 Хэжэнгын  аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Урагшаа»  бүлгэм 10,6
22 Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуулиин 2-дохи  бүлгэм 10,5
23 Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг 2-дохи  бүлгэм 9,9
24 Улаан-Үдэ хотын «Буряад ФМ» 2-дохи  бүлгэм 9,8
25 Яруунын аймагай Үльдэргын дунда һургуули 9,7
26 Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули 9,3
27 Улаан-Үдэ хотын «Буряад ФМ» 1-дэхи  бүлгэм 9,2
28 Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуулиин 2-дохи  бүлгэм 8,6
29 Хяагтын аймагай Хяагтын-Адагай дунда һургуули 8,1
30 Ивалгын аймагай Сотниковай дунда һургуули 5,9

 

Тодорхой хүсэнэгтэ үгтэнэ 47 наадам итоговая таблица

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

47-дохи наадамай положени

БУДДЫН ШАЖАНТАНАЙ ЗАНШАЛТА САНГХА

«ДАШИ ЧОЙНХОРЛИН» БУДДЫН ШАЖАНАЙ ЕХЭ СУРГУУЛИ

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ»

Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын 47-дохи наадам

2022 оной ноябриин 11

 

Эбээн тэдхэгшэ: Буряад Уласай Засагай газарай Захиргаанай мэдээсэлэй хороон

 

НААДАМАЙ ЗОРИЛГОНУУД

– Наадам буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлээхэ, эхэ хэлээ хүндэлхэ, нютаг хэлээрээ харилсаха оршон байгуулхын тула эмхидхэгдэнэ.

– Наадамай гол зорилго – аман хэлэ хүгжөөхэ, нютаг хэлэнэй үгүүлбэриин аялга һайнаар ойлгохо, хэлэхэ дадалтай болгохо. Буряад хэлэ үзэхэдэнь урмашуулан, түрэл арадайнгаа соёл, уралиг арьбадхаха хүсэл дэмжэнэ.

– Эхэ хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулха даабаринуудаа үргэдхэхэ, хүүгэдэй урлаха, зохёохо арга боломжо хурсадхаха.

НААДАМАЙ САГАЙ ХУБААРИ

Анхарагты! Наадам Ивалгын дасанда офлайн түхэлөөр ноябриин 11-да үнгэрхэ.
9.00 сагта – регистраци, үглөөнэй хоол.

10.00 сагта – наада нээлгын суглаан.

11.30 сагта – онлайн аргаар тестовэ даабари дүүргэлгын шата. Энэ даабарида бүлэгһөө 1 хүн ороно.

17.00 сагта – наада хаалгын ёһолол. «Сэлэнгэ, Зэдын аймагуудаар эдир сэдхүүлшэдэй хизаар ороноо шэнжэлэлгын аяншалга» гэһэн түсэлэй тоосоон-презентаци.

МЭДҮҮЛГЫН ЖЭШЭЭ

Мэдүүлгэ болон согласие ноябриин 8 болотор exexelen@mail.ru гэһэн сахим хаягаар эльгээгты.

Аймаг ________________________Һургуули___________________________

Хүтэлбэрилэгшэ багшын (багшанарай) обог нэрэ ______________________

Холбоо бариха утаһан, e-mail: ____________________________________

Хабаадаха үхибүүдэй обог, нэрэ, анги:

1.

2.

3.

НААДАМАЙ ШАТАНУУД

Табан хушуу мал гэгдэһэн морин, үхэр, хонин, ямаа, тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадамай шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Шагайнууд хонин, ямаан, морин, үхэр, тэмээн гэһэн ондо ондоо үзэгдэлтэй байдаг юм. Хабтайжа бүхыгөөд унаһан шагайе «хонин» («бүхэ»), хонхойгоод унаһыень «ямаан» («хонхо»), бүтүү талаараа өөдөө хараад тогтоһониинь «морин», хээтэй хажуугаараа өөдөө хараһаниинь «үхэр», сомсойгоод тогтошоһониинь «тэмээн» («ёро») болодог юм.

  1. I. ШАГАЙН МОРИН ТАЛА

Холо газарые ойртуулдаг, хариин зониие нэгэдүүлдэг, хазаар дараа хатартай морин эрдэниин нэрэтэй түрүүшын урилдаан.

а) Бэлигүүн толи. «Хоёр ёслолой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толи гэсэн үйлэ» (10 оноо) Э-Х. Галшиевай «Бэлигүүн толи» һүүлшын хэблэл, толи.

Даабари: «Ёс хоерой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толиноос хилэнсэ тэбшэхын үедэ маша үйлдэснэй долоодчинь» бүлэгэй 861-1000  сургаалнуудһаа хоёрыень шэлэн абаад,  мем-зураг (уряа,  зарлал) болгогты, энэ ажалаа урилдаанай үедэ  хамгаалхат. Танай зорилго хадаа сургаал соохи үйлэ ушарай һубарил зураглан харуулха бэшэ, һургаалай юрэнхы удха өөһэдөө ойлгоод, зурагай аргаар саашань дамжуулха оньһо бэдэрэлгэ болоно

 II. ШАГАЙН ХОНИН ТАЛА

Ууса дүүрэн хэшэгтэй, урдаа хараха хушуута мал, хонгор дайдымнай шэмэг – хун сагаан хонин эрдэниин нэрэтэй хоёрдохи тэмсээн

 «Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй» номинацида (3-4 мин.)

а) https://www.youtube.com/watch?v=RLeU73yqXA0 ссылкээр ороод, «Байгалай намар» гэжэ видеофильм харагты. Уянгата хүгжэм доро һубарин гараһан кадрнуудта тааруулан, тус сэдэбээр сээжэ найруулга зохёогты. Байгал тухай юрэнхы мэдэсэеэ оруулалсан, намарай сагта алдарта далай шадар тогтоһон байгаали уранаар зураглан хөөрэгты. Эхиндэнь өөртэеэ танилсуулагты, түгэсхэлдэнь анхаралтайгаар шагнаһан зон нүхэдтөө баяр хүргэгты.

б) Октябриин 20-һоо бүлэгэй нэгэ гэшүүн https://xesheel.exexelen.ru сайт дээрэ регистраци хэг, яагаад хэхэб гэжэ эндэ харагты: https://yadi.sk/i/qnlziaYiWptcmg — о регистрации на сайте.

«Буряад дэлхэй» гэһэн сэдэбтэ зорюулһан асуудалнуудаар тестнүүдые дүүргэхэ даабари байха. Нэрээ бүридхэжэ, «Байгал далай», «Буряадай үндэр шүтөөнүүд», «Буддын шажанай ойлгосонууд» – гэһэн сэдэбүүдээр уридшалан бэлдэхэ, бэеэ һорихо, мэдэсээ бэхижүүлхэ аргатайт.

Ноябриин 11-дэ Ивалгын дасанда үдэрэй 11.00-12.00 саг хүрэтэр бүлэгэй нэгэ гэшүүн https://xesheel. exexelen.ru сайт дээрэ дурадхагдаһан тест «Эхэ хэлэн – манай баялиг 47» гэһэн гаршагаар дүүргэхэ. Энэ даабарида бүлэгһөө 1 хүн орохо ёһотой.

Асуудалнуудые яагаад шалгажа болохоб? Энэ сэдэбээр урилдаанда бэлдэхэдээ, https://buryadxelen.com/ сайт дээрэ байһан тестнүүдээр, мүн Я.Ивахиновагай «Асуудалнууд, тестнүүд, оршуулганууд» номой 11-16, 21-26, 27-30, 43-44 хуудаһануудта үгтэһэн асуудалнуудые харагты. Урилдаанда орогшод Ивалгын дасан руу өөрын ноутбук абаад ерэхэ.

III. ШАГАЙН ҮХЭР ТАЛА

Буян хэшэг уряалая

www.ehehelen.ru гэһэн сайтын номой һан соо «Сагаан Дара эхын магтаал» татажа абагты. Зүбөөр,  тодоор үгүүлэн уншаха (юрэ уншалга). Бүлэгөөрөө уншаха гэһэн даабариин эрилтэ дүүргэхэ шухала!

IV. ШАГАЙН ЯМААН ТАЛА

Һүбэлгэн гээшэнь аргагүй, хурдан түргэниинь гайхалтай, бэлшээриин һайниие бэдэрдэг, бэрхэшээл гэжэ мэдэдэггүй ямаанай зан абариие һайшаажа, удаадахи урилдаа уран гартай басагадта дурадханабди.

Буряад хэлэн дээрэ Амара Жалцановай зохёон бүтээһэн мүльтигүүдтэ санамжа-комментари бэшэхэ даабари. Ютуб дээрэ иимэ хаягаар орожо мултигүүудые харагты: 1) сэлэнгэ https://www.youtube.com/playlist?list=PL9zWVHMj2dlXNHlrsedrjEUwXAN21JIoe  2) хори https://www.youtube.com/watch?v=9a7qlzxS1bs&list=PL9zWVHMj2dlVb4r6yUohWkRuXX9jMIc6P

Хэмжээ: 2-3 мэдүүлэл, 250 тэмдэгһээ бага бэшэ хэмжээнэй 5 ондоо комментари табихат. Тиигээд, шалгалтада һанамжа-комментариингаа ворд вариант болон скриншот хоёрые энэ хаягаар exexelen@mail.ru ноябриин 8 болотор ябуулхат. Һурагшын ник, псведоним доро комментари бэшэһэн байбалнь, хэн гэжэ нэрэтэйб, ямар һургуулиин һурагшаб гэжэ бэшэг соогоо тэмдэглэгты.

Һанамжа-комментаридаа мүльтигэй удха юрэ хөөрэһэн бэшэ, харин түрэл хэлэн дээрээ өөрын хандаса, ойлгосо тайлбарилжа харуулһан байха ёһотой.  Энэ ажал 0-10 оноогоор сэгнэгдэхэ. Удха түхэлөөрөө олоной анхарал татаһан тайлбаринуудые бэшэгшэд тусхай урмашуулагдаха.

V. ШАГАЙН ТЭМЭЭН ТАЛА

Арад зоноо тэдхэдэг, элинсэгэйнгээ нютагта заяан гэжэ магтуулһан ажалша, бүхэриг тэмээндэ зорюулагдаһан шата. Эжы абын дүршэл халан абаха басагад, хүбүүдтэ зорюулагдаһан урилдаан.

Хүндэтэ уран дархашуул болон уран барималшад!

Модоор, пластилинаар хэһэн бүтээлнүүд тухайгаа яагаад хэһэнээ, хэн туһалааб гэжэ түрэл хэлэн дээрээ зугаалха, тайлбарилха бэлэн байгты. Танай хүдэлмэринүүдэй үзэсхэлэн ехэ танхим соо дэлгээгдэхэ, һурагшадай, һургуулиин болон хүдэлмэринэйнь нэрэ бэшээхэеэ бү мартагты.

а) Модон дархан

Мориной тэргэ. Тэргэ утаашаа 50 см үлүү байхагүй. Энэ хэмжээндэ үргэн, үндэрынь тааруулан дархалха.

 б) Гар урлал (пластилин)

Хулганадал хушуутай аад, далитай амитан-үрэмшөө

Оёдолой урлал

Арадаймнай анханай оёдолдо арһан, һэеы эд элбэгээр хэрэглэгдэдэг байһан гэжэ мэдэнэбди. Хэр угһаа угсаатанайнгаа сахижа ябаһан урлал хүгжөөхэ, бэлиг шадабарияа мүлихэ, дүршэхэ зорилготой урилдаанда эдэбхитэйгээр оролсохыетнай уринабди.

Бүлэг бүхэнһөө 2 оёдолшод урилдаанда орохо (1 хүн – арһан оёдолдо, 1 хүн һэеыгээр оёдолдо). Оёдолой эхин ойлгосотой урилдаан дээрээ танилсаад, үгтэһэн даабари дүүргэхэт.

Арһаар (арһа асарха) – буряад бээлэй, һэеыгээр (һэеы үгтэхэ) – улатай оймһо  оёхо даабари  дурадхагдаха.  Оёдолдо хэрэглэхэ зүйлнүүдые абаад ерэхэ: сагаан ниидхэ №10, шугам, хайша, юрын харандааш, нэгэ хэды А4 саарһа.

 

ШАНГУУД ТУХАЙ

1, 2, 3 һуури эзэлһэн һурагшадай бүлэгүүдтэ ба тэдэниие бэлдэһэн багшанартань диплом болон мүнгэн шан (30 мянга, 20 мянга, 10 мянган түхэриг) барюулагдаха.

ХЭРЭГЛЭХЭ НОМ ЗОХЁОЛ

  1. С. Д. Бабуев, Ц. Ц. Бальжинимаева «Буряад зоной урданай һуудал байдалай тайлбари толи» У-Ү, 2004;
  2. https://buryadxelen. com/»Буряад хэлэн» гэһэн сахим һураха бэшэгэй «Минии бэе», «Ёһо заншал», «Буряад арад», «Эхэ нютаг»;
  3. «Учение Пандито Хамба Ламы Д. Д. Этигэлова», 2016, 2017, 2018, 2019; 2020; 2021. Ссылкэ: https://docs. google. com/document/d/1ejak22tQ0qVnAr_lr8LIgBuv7La NDtRtdbjHDGftpQs/edit#heading=h. 3dpy54d6sgj9
  4. «Буддаадын шажанай үгын тайлбари толи», «Даши Чойнхорлин» университедэй хэблэл, Ивалга, 2016 он;
  5. «Буряад үнэн» сонин болон бусад сонин, сэтгүүл, номууд;
  6. Галдан Ленхобоев «Ашатын һайхан заяан» ном татажа абагты: http://soyol. ru/culture/books/4356/
  7. Лодон Линховоин «Лодон багшын дэбтэрһээ» ном татажа абагты: http://soyol. ru/culture/books/4357/
  8. Сүлжээндэ ороод, фейсбук холбоондо Хамба лама Дамба Аюшеевэй хуудаһа хараха;
  9. «Буряад хэлэнэй тобшо тайлбари толи», У-Ү, 2004
  10. http://soyol. ru/bur/

 

 

 

 

 

 

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

46-дахи наадамай дүнгүүд

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ»

46ахи  наадамай дүнгүүд

эбээн тэдхэгшэ БУРЯАД УЛАСАЙ БОЛБОСОРОЛОЙ

БА ЭРДЭМ УХААНАЙ ЯАМАН

  1. БАЯН ХЭЛЭТЭЙ АРАД – ЕРЭЭДҮЙТЭЙ
  2. I ҺУУРИ  Зэдын аймагай Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэгII ҺУУРИ  Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуулиIII ҺУУРИ  Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули
    1. ТЕСТ «БУРЯАД ДЭЛХЭЙ»

    I ҺУУРИ  Жамбалов Тудуп, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Урагшаа» бүлэг

    II ҺУУРИ  Доржиева Сойжина, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг

    III ҺУУРИ  Доржиева Александра, Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуули

    1. БЭЛИГҮҮН ТОЛИ

    IҺУУРИ  Эрдынеева Ксения, Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуули

    II ҺУУРИ Меньжиков Амур, Зэдын аймагай Доодо- Бургалтай дунда һургуули

    III ҺУУРИ  Буянтуева Дари, Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуули

     

    1. МОДОН ДАРХАН

    I ҺУУРИ  Дашижапов Амгалан, Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуули

    II ҺУУРИ   Хадаев Бато, Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули

    III ҺУУРИ Будаев Батор, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг

    1. УРАН БАРИМАЛ

    I ҺУУРИ  Доржиева Сойжина, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг

    II ҺУУРИ  Будаева Димит, Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули

    III ҺУУРИ Аюшеева Пагма, Улаан-Сүхэ аймагай Шаргалжанай дунда һургуули

    1. БУЯН ХЭШЭГ УРЯАЛАЯ

    I ҺУУРИ  Зэдын аймагай  Доодо-Бургалтайн дунда һургуули

    II ҺУУРИ  Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг

    III ҺУУРИ  Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

     

    Һургуули ДҮН
    1 Зэдын аймагай  Доодо-Бургалтайн дунда һургуули 54,4
    2 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг 53,8
    3 Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули 53,5
    4 Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуули 52,7
    5 Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуули 52,2
    6 Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин «Дунда үе»  бүлэг 51,6
    7 Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг 51,4
    8 Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуули 50,8
    9 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Лаадуухай » бүлэг 49,8
    10 Сэлэнгын аймагай Селендүүмын дунда һургуули 46,2
    10 Зэдын аймагай  Инзагатын дунда һургуули 45,7
    11 Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин «Угалза » бүлэг 43,9
    12 Улаан-Сүхэ аймагай Шаргалжанай дунда һургуули 43,5
    13  Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Урагшаа» бүлэг 42,6
    14  Хурамхаанай аймагай Элһэнэй дунда һургуулиин «Толи » бүлэг 41,5
    15 Ивалгын аймагай Каленовын дунда һургуули 41
    16 Улаан-Үдэ хотын «Зандан Жуу» түб 40,6
    17 Хурамхаанай аймагай Хурамхаанай дунда 1-дэхи һургуули 40
    18 Захааминай аймагай Санагын дунда һургуули 38,8
    19 Хурамхаанай аймагай Барагханай дунда һургуули 38,7
    20 Улаан-Үдэ хотын «Мүнгэн хонхонууд» бүлэг 38,6
    21  Хурамхаанай аймагай Элһэнэй дунда һургуули 37,9
    22  Хурамхаанай аймагай Элһэнэй  һургуулиин «Наранай туяа » бүлэг 37,6
    23 Улаан-Үдэ хотын «Тэрэнги» бүлэг 34,5
    24 Улаан-Үдэ хотын 32-дохи дунда һургуули 34,5
    25 Улаан-Үдэ хотын 50-дахи дунда һургуули 29,9
    26 Улаан-Үдэ хотын 17-дохи дунда һургуули 19,4
    27 Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин «Найдал» бүлэг 17,3
    28 Ивалгын аймагай Поселиин дунда һургуули 16
    29 Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Одод» бүлгэм 11,4
    30 Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули 7,9
    31 Хурамхаанай аймагай Элһэнэй дунда һургуулиин «Булагхан » бүлэг 7

    Тодорхой хүсэнэгтэ үгтэнэ Итоги 46 наадам

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

46-дахи наадамай положени

БУДДЫН ШАЖАНТАНАЙ ЗАНШАЛТА САНГХА

«ДАШИ ЧОЙНХОРЛИН» БУДДЫН ШАЖАНАЙ ЕХЭ СУРГУУЛИ

«ЭХЭ ХЭЛЭНМАНАЙ БАЯЛИГ»

Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын 46дахи наадам

2022 оной майн 20

Эбээн тэдхэгшэБУРЯАД УЛАСАЙ БОЛБОСОРОЛОЙ

БА ЭРДЭМ УХААНАЙ ЯАМАН

 

НААДАМАЙ ЗОРИЛГОНУУД

– Наадам буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлээхэ,  эхэ хэлээ хүндэлхэ,  нютаг хэлээрээ харилсаха таарамжатай оршон байгуулхын тула эмхидхэгдэнэ.

– Наадамай гол зорилго – аман хэлэ хүгжөөхэ,  нютаг хэлэнэй үгүүлбэриин аялга һайнаар ойлгохо,  хэлэхэ дадалтай болгохо. Буряад хэлэ үзэхэдэнь урмашуулан,  түрэл арадайнгаа хэлэ,  соёл,  уралиг арьбадхаха хүсэл дэмжэнэ.

– Эхэ хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулха даабаринуудаа үргэдхэхэ,  хүүгэдэй урлаха,  зохёохо арга боломжо хурсадхаха.

НААДАМАЙ САГАЙ ХУБААРИ

Анхарагты!!! Наадам сахим түхэлөөр үнгэрхэ. Майн 18-да үдэрэй 15.00 сагта онлайн аргаар тестовэ даабари дүүргэлгын шата эхилхэ. Энэ даабарида бүлэгһөө 1 хүн орохо ёһотой. Дүн гаргалга, илагшадые он-лайн шагналга  майн 20-до үдэшын 18.30 сагта үнгэрхэ. Наадамай эрилтэнүүдые һайн уншагты. Мэдүүлгэтэеэ Согласие гэһэн данса эльгээхэеэ бу мартагты!

 

НААДАМАЙ ЭРИЛТЭНҮҮД

– Мэдүүлгэ,  Согласие болон тус урилдаанда бэлдэн дүүргэһэн даабаринуудаа  майн 17  болотор exexelen@mail.ru  гэһэн сахим хаягаар эльгээгты.

– Даабаринуудаа эльгээхэдээ бэшэг бүхэнэй сэдэбтэ (темэ соо) нютагайнгаа,  хүдэлмэриин нэрэ бэшэгты: Жэшээнь: Аалан: Дархан,  Уран баримал,  Сургаал,  Бэлигүүн толи.

Анхарагты! Танай соносохо хүдэлмэринүүд радиодамжуулгын эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой:

– аудиофайл бэшэхэдээ,  хоолойгоо сэбэрээр шэнгээгты. Диктофондо үлүү абяа,  шууяа,  түерөө оруулхагүй (холодильник,  телевизор,  радио,  телефон болюулха,  түлижэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

– Бүхы ажалаа 1-2 бэшэг соо хамталаад эльгээхэ! Буддын шажанай Ехэ һургуулида шалгадаг хүдэлмэринүүдые (Этигэл Хамбадаа зальбарал,  Бэлигүүн толи,  Модон дархан,  Уран баримал) нэгэ бэшэг соо ябуулагты.

Нүгөө бэшэг соо буряад хэлээр бэлдэһэн даабаринууд: Хэлээ баяжуулая. Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй,  Согласие,  Мэдүүлгэ. Тестовэ ажалай дүн онлайн аргаар согсологдохо.

– Анхарагты! Аудиофайл бүхэн нэрэтэй байха ёстой! Нютаг, номинаци,  һурагшын нэрэ гээд. Жэшээнь: Аалан_Хэлээ баяжуулая_Буянтуева Дари. Нэрэгүй файл бү эльгээгты!

– Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ, даабари уншахынгаа урда һурагша нэн түрүүн өөрынгөө нэрэ,  нютаг, бүлэг-һургуули,  ангияа хэлэхэ.

– Сахим хаягаар эльгээһэн хүдэлмэринүүдтэй, он-лайн тест гээд,  бүхы урилдаануудай оноонууд согсологдожо, ZOOM платформа дээрэ шүүгшэд дүнгүүдтэй танилсуулха,  һууринууд олгогдохо, шангууд барюулагдаха.

 

НААДАМАЙ ШАТАНУУД

Табан хушуу мал гэгдэһэн морин, үхэр, хонин, ямаа, тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадамай шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Шагайнууд хонин, ямаан,  морин,  үхэр,  тэмээн гэһэн ондо ондоо үзэгдэлтэй байдаг юм. Хабтайжа бүхыгөөд унаһан шагайе «хонин» («бүхэ»), хонхойгоод унаһыень «ямаан» («хонхо»),  бүтүү талаараа өөдөө хараад тогтоһониинь «морин»,  хээтэй хажуугаараа өөдөө хараһаниинь «үхэр»,  сомсойгоод тогтошоһониинь «тэмээн» («ёро») болодог юм.

 

II ШАТА

МЭДҮҮЛГЫН ЖЭШЭЭ

5  һарын 17 болотор exexelen@mail.ru  хаягаар эльгээхэ.

Аймаг ________________________Һургуули___________________________

Хүтэлбэрилэгшэ багшын (багшанарай) обог нэрэ ______________________

Холбоо бариха утаһан, e-mail: ____________________________________

Хабаадаха үхибүүдэй обог, нэрэ, анги:

1.

2.

 

НААДАМАЙ ДҮРИМҮҮД

I ШАТА

ШАГАЙН МОРИН ТАЛА

Холо газарые ойртуулдаг, хариин зониие нэгэдүүлдэг, хазаар дараа хатартай морин эрдэниин нэрэтэй түрүүшын урилдаан.

Бэлигүүн толи. «Хоёр ёслолой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толи гэсэн үйлэ» (10 оноо) Э-Х. Галшиевай «Бэлигүүн толи» һүүлшын хэблэл, толи.

Ном-толи сооһоо «Хоер ёсын абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толиноос бусадта хорлохогүй болоод мэхэгүй шударга эдлэснэй үедэ машид үйлдэснэй зургаадчинь» бүлэг. Номой 6-дахи бүлэгтэ 333-364 хуудаһануудта үгтэһэн сургаалнуудһаа 2 һургаал шэлэн абаад,  удхаарнь УРЯАЛ ЗУРАГ (плакат) – МЕМ зохёогты, зурагты. Энэ уряал зурагаараа юун тухай ойлгуулхаа һанаһанаа тодорхойлон хөөрэжэ үгэхэт.

«Плакат» гэжэ үгэ оршуулхада,  «уряа-зураг,  зарлал-зураг» гээд толи соо үгтэдэг. Һүүлэй үедэ интернет соо плакадай зорилгодо дүтэрхы «мем» гээд нэрлэгдэһэн урлалай зүйл хэрэглэгдэдэг болонхой гэжэ ажаглахаар. «Мем» гэжэ урлалай янза тухай бэшэхэдээ,  зураг,  фото- зураг,  видео,  үгэ,  мэдүүлэл,  элдэб тэмдэг,  үнгэ,  смайлик хэрэглэн,  ямар нэгэ ойлгосо олондо мэдүүлхэ,  ойлгуулха,  тарааха арга гэнэ. Танай зорилго хадаа сургаал соохи үйлэ ушарай һубарил зураглан харуулха бэшэ,  һургаалай юрэнхы удха өөһэдөө ойлгоод,  интернедэй аргаар саашань дамжуулха оньһо бэдэрэлгэ болоно.

Хүндэтэ үхибүүд,  Э-Х Галшиевай «Бэлигүүн толиһоо» наадамһаа наадамда  шэнэ бүлэгүүдһээ  даабаринууд үгтэнэ гэжэ анхарна ёһотойт. Иимэ аргаар таанадаа энэ үндэр удхата зохёолтой танилсуулхаа һананабди.  Ойлгоходо хэды хүндэшье һаань, саг үргэлжэ уншажа байгты. Оло дабтан уншалга бата ойлгосын, эрхим һуралсалай  үндэһэн  болоно.

«Бэлигүүн толиһоо» абтаһан һургаалаар зохёоһон ажалаа майн 17 болотор exexelen@mail.ru хаягаар эльгээгты. Сургаалай удха зүбөөр гаргаха гэжэ оролдогты,  нютагайнгаа ламанартай зүбшэн хөөрэлдэгты.

 

ШАГАЙН ХОНИН ТАЛА

Ууса дүүрэн хэшэгтэй,  урдаа хараха хушуута мал,  хонгор дайдымнай шэмэг – хун сагаан хонин эрдэниин нэрэтэй хоёрдохи тэмсээн

 а) Баян хэлэтэй арадерээдүйтэй» номинацида  (5-6  мин )

Уридшалан хэлэхэ үгэ соогоо хэнэй бэшэһэн,  юун гэжэ зохёолой  сюжет хүгжөөн найруулһанаа  радиошагнагшадта хандан хэлэгты,  нютаг,  бүлэг-һургуули, нэрэ обогоо, ангияа тодоор мэдүүлэгты.

Уран зохёолшод  В. Голявкин, М.Дружинина, В.Суслов, И.Ревю  гэгшэдэй үгүүлэлнүүдһээ хэһэгүүдые  «Һургуулиин байдалһаа» гэжэ  ниитэлэн гаршаглаад,  танай һонорто  табинабди.   Үгүүлэлһээ хэһэгүүд

  1. Үгтэһэн үгүүлэлнүүдэй нэгыень шэлээд оршуулагты, удхыень  үргэлжэлүүлэн  зохёогты.
  2. Шогтой, хүхюутэй, дүүрэһэн удхатай болгохые оролдогты.
  3. Дамжуулгатнай (оршуулга+найруулга) 5-6 минутаһаа богони  байха ёһогүй.
  4. Хөөрөөнэй түхэл өөһэдөө шэлэгты:

– юрэ хөөрөөн;

– зүжэглэл (ролёор уншан дамжуулга);

– өөршэлэн хөөрэлгэ (1-дэхи нюурһаа хөөрөөн);

– радиозүжэг (нэмэлтэ абяа, хүгжэм оруулан найруулһан)

– хошон зугаа (юмореска) г.м.

Сэгнэлгэдэ оршуулга, зохёолгын  удха, хараалһан саг, хөөрөөнэй түхэл,  үгүүлбэри, найруулха арга хараада абтаха. Түгэсхэлдэнь  анхаралтайгаар шагнаһан зон нүхэдтөө баяр хүргэгты.

Анхарагты! Эльгээһэн хүдэлмэритнай радиодамжуулгын эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой: Аудиофайлаа сэбэрээр бэшэгты. Диктофондо үлүү абяа,  шууяа,  түерөө оруулхагүй (холодильник,  телевизор,  радио,  телефон болюулха,  түлигдэжэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа зарим файл радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

 

ШАГАЙН ҮХЭР ТАЛА

Хүндэтэ һурагшад,  багшанар!

«Буряад дэлхэй» гэһэн сэдэбтэ зорюулһан асуудалнуудаар тестнүүдые дүүргэхэ даабари https://xesheel.exexelen.ru/. «Хэды?», «Үгэ тододоо һайн», «Үгын удха тодолхо» сэдэбүүдээр үгтэһэн тестнүүд дээрэ хүдэлэгты. Тус урилдаанда «Эхэ хэлэн – манай баялиг 46» гэһэн гаршагаар  даабаринууд шалгагдаха. Майн 18-да үдэрэй 15.00-17.00 саг хүрэтэр он-лайн аргаар бүлэгэй нэгэ гэшүүн сайт дээрэ регистраци хэхэ,  удаань дурадхагдаһан тест дүүргэхэ.

Дээрэ үгтэһэн тестнүүдээр  майн 18  болотор һурагшад бэеэ һорихо,  мэдэсээ бэхижүүлхэ аргатай. Регистрация и запись на курс: https://yadi.sk/i/qnlziaYiWptcmg

Асуудалнуудые яагаад шалгажа болохоб? Энэ сэдэбээр урилдаанда бэлдэхэдээ,  https://buryadxelen.com/ сайт дээрэ байһан тестнүүдээр, мүн Я.Ивахиновагай «Асуудалнууд, тестнүүд, оршуулганууд» номой 94-96 хууд.  үгтэһэн асуудалнуудые, мүн энэл номой «Түрэл Буряад хизаар»  сэдэб харагты.

 

ШАГАЙН ЯМААН ТАЛА

Һүбэлгэн гээшэнь аргагүй,  хурдан түргэниинь гайхалтай,  бэлшээриин һайниие бэдэрдэг, бэрхэшээл гэжэ мэдэдэггүй ямаанай зан абариие һайшаажа,  удаадахи урилдаа дурадханабди.

Буян хэшэг уряалая

«Этигэл Хамбын зальбарал » уншахадаа,  үгэнүүдынь зүбөөр,  тодоор үгүүлэн уншаха гэһэн даабариин эрилтэ дүүргэхэ шухала!

www.ehehelen.ru гэһэн сайтын номой һан соо «Этигэл Хамбын зальбарал» татажа абаад,  зүбөөр үгүүлэн уншаха (юрэ уншалга).

Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ,  хоороор уншахынгаа урда һурагшад нэн түрүүн өөһэдынгөө нэрэ,  нютаг,  бүлэг- һургуули,  ангияа хэлэхэ.

 

ШАГАЙН ТЭМЭЭН ТАЛА

Арад зоноо тэдхэдэг,  элинсэгэйнгээ нютагта заяан гэжэ магтуулһан ажалша,  бүхэриг тэмээндэ зорюулагдаһан шата. Эжы абын дүршэл халан абаха басагад,  хүбүүдтэ зорюулагдаһан урилдаан.

Хүндэтэ һурагшад,  онлайн түхэлөөр үнгэрхэ наадамда уран дархашуул болон уран барималшад!

Анхарагты! Хэһэн бүтээлнүүдэйнгээ гэрэл зурагуудые хэдэн талаһаань буулгаад,  ажал тухайгаа хэдэн үгөөр тайлбарилан хөөрэһэнөө хаагаад эльгээжэ үзэгты. Шүүгшэ Чимит лама фотозурагуудаартнай оноонуудые табиха (хүүгэдэйнгээ фото буулгахаа ба нэрынь бэшэхээ бү мартагты).

Модон дархан

Дарамал набшаһан ногоон  сай  хэршэдэг зэмсэг – тэбшэ (чаерезка) дархалха (сай нюдэдэг уур хэхэгүй).

б) УРАН БАРИМАЛ (пластилин)

 Шара шубуунай (филин) дүрэ пластилинаар урлаха

 

ШАНГУУД ТУХАЙ

1,  2,  3-дахи һуури эзэлһэн һурагшадай бүлэгүүдтэ ба тэдэниие бэлдэһэн багшанартань диплом болон мүнгэн шан (30 мянга,  20 мянга,  10 мянган түхэриг) мүн тусхай бэлэгүүд барюулагдаха.

ХЭРЭГЛЭХЭ НОМ ЗОХЁОЛ

  1. Л. Намжилон «Волшебные четки», У-Ү, 1996 он.
  2. Л. Намжилон «Золотые четки» У-Ү, 2001 он.
  3. С.Д. Бабуев, Ц.Ц. Бальжинимаева «Буряад зоной урданай һуудал байдалай тайлбари толи» У-Ү, 2004;
  4. https://buryadxelen.com/»Буряад хэлэн» гэһэн сахим һураха бэшэгэй «Минии бэе»,  «Ёһо заншал»,  «Буряад арад»,  «Эхэ нютаг»;
  5. «Учение Пандито Хамба Ламы Д.Д.Этигэлова»,  2016,  2017,  2018,  2019; 2020; 2021. Ссылкэ:https://docs.google.com/document/d/1HoqAYCwUZ3Pdt6vjBfdJyzzbGmR115VxtUYPo4t7StA/edit#
  6. «Буддаадын шажанай үгын тайлбари толи», «Даши Чойнхорлин» университедэй хэблэл, Ивалга,  2016 он;
  7. «Буряад үнэн» сонин болон бусад сонин,  сэтгүүл,  номууд;
  8. Галдан Ленхобоев «Ашатын һайхан заяан» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4356/
  9. Лодон Линховоин «Лодон багшын дэбтэрһээ» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4357/
  10. «Буряад хэлэнэй тобшо тайлбари толи»,  У-Ү,  2004
  11. http://soyol.ru/bur/

 

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


Манай һонинууд тухай бэшэгүүдые абажа байгты!