мэдээсэл

  • 0

41-дэхи наадамай положени

БУДДЫН ШАЖАНТАНАЙ ЗАНШАЛТА САНГХА

«ДАШИ ЧОЙНХОРЛИН» БУДДЫН ШАЖАНАЙ ЕХЭ СУРГУУЛИ

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ»

Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын  41-дэхи наадам

2021 оной   апрелиин 28

Эбээн тэдхэгшэ: 

 БУРЯАД УЛАСАЙ БОЛБОСОРОЛОЙ БА ЭРДЭМ УХААНАЙ ЯАМАН

НААДАМАЙ ЗОРИЛГОНУУД

– Наадам буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлээхэ,  эхэ хэлээ хүндэлхэ,  нютаг хэлээрээ харилсаха таарамжатай оршон байгуулхын тула эмхидхэгдээ.

– Наадамай гол зорилго – аман хэлэ хүгжөөхэ,  нютаг хэлэнэй үгүүлбэриин аялга һайнаар ойлгохо,  хэлэхэ дадалтай болгохо. Буряад хэлэ үзэхэдэнь урмашуулан,  түрэл арадайнгаа хэлэ,  соёл,  уралиг арьбадхаха хүсэл дэмжэнэ.

– Эхэ хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулха даабаринуудаа үргэдхэхэ, хүүгэдэй урлаха,  зохёохо арга боломжо хурсадхаха.

НААДАМАЙ САГАЙ ХУБААРИ

Анхарагты!!! Наадам   апрелиин 28    хүрэтэр сахим түхэлөөр үнгэрхэ.   Апрелиин 23-да, үдэрэй 15.00 сагта онлайн аргаар тестовэ  даабари дүүргэлгын шата эхилхэ. Энэ даабари бүлэг бүхэнһөө 1-1 хүн орохо ёһотой. Дүн гаргалга,  илагшадые онлайн шагналга  апрелиин 28-да ,  үдэрэй 15.00 сагта үнгэрхэ. Наадамай эрилтэнүүдые һайн уншагты. Мэдүүлгэдэ шэнэ Согласие, Тестын урилдаан гэһэн дансанууд нэмэгдээ!

НААДАМАЙ ЭРИЛТЭНҮҮД

– Мэдүүлгэ, Согласие (ссылка), тестын урилдаан (ссылка) болон тус урилдаанда бэлдэн дүүргэһэн даабаринуудаа  апрелиин 23 болотор exexelen@gmail.com гэһэн сахим хаягаар  эльгээгты.

– Даабаринуудаа эльгээхэдээ бэшэг бүхэнэй сэдэбтэ (темэ соо) нютагайнгаа,  хүдэлмэриин нэрэ бэшэгты: Жэшээнь: Аалан: дархан,  баримал,  сургаал,  Бэлигүүн толи.

Анхарагты! Танай соносохо  хүдэлмэринүүд радиодамжуулгын  эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой:

– аудиофайл бэшэхэдээ хоолойгоо сэбэрээр шэнгээгты. Диктофондо үлүү абяа,  шууяа, түерөө оруулхагүй (холодильник, телевизор, радио, телефон болюулха, түлижэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа хэды файл радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

– Бүхы ажалаа 1-2 бэшэг соо хамталаад эльгээхэ! Буддын шажанай Ехэ һургуулида шалгадаг хүдэлмэринүүдые (Этигэл Хамбадаа зальбарал,  Бэлигүүн толи,  Модон дархан,  Уран баримал) нэгэ  бэшэг соо ябуулагты.

Нүгөө бэшэг соо буряад хэлээр бэлдэһэн даабаринууд: Нютаг хэлэнэй толинууд. Хэлээ баяжуулая. Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй. (Тестовэ ажалай дүн онлайн аргаар согсологдохо).

– Анхарагты! Аудиофайл бүхэн нэрэтэй байха ёстой! Нютаг,  номинаци,  һурагшын нэрэ гээд. Жэшээнь: Аалан_Хэлээ баяжуулая_Буянтуева Дари. Нэрэгүй файл бү эльгээгты!

– Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ,  даабари уншахынгаа урда  һурагша нэн түрүүн өөрынгөө нэрэ,  нютаг,  бүлэг-һургуули,  ангияа хэлэхэ.

– Сахим хаягаар эльгээһэн хүдэлмэринүүдтэй шүүгшэд танилсажа,  урилдаанаймнай бүхы оноонууд согсологдожо,  он-лайн аргаар Zum платформа дээрэ дүнгүүдтэй бараниие танилсуулан,  һууринууд олгогдохо,  шангууд барюулагдаха.

НААДАМАЙ ШАТАНУУД

Табан хушуу мал гэгдэһэн морин,  үхэр,  хонин,  ямаа,  тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадамай шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Шагайнууд хонин,  ямаан,  морин,  үхэр,  тэмээн гэһэн ондо ондоо үзэгдэлтэй байдаг юм. Хабтайжа бүхыгөөд унаһан шагайе «хонин» («бүхэ»),   хонхойгоод унаһыень «ямаан» («хонхо»),   бүтүү талаараа өөдөө хараад тогтоһониинь «морин»,  хээтэй хажуугаараа өөдөө хараһаниинь «үхэр»,  сомсойгоод тогтошоһониинь «тэмээн» («ёро») болодог юм.

II ШАТА

МЭДҮҮЛГЫН ЖЭШЭЭ

4 һарын  23  болотор exexelen@gmail.com хаягаар эльгээхэ.

Аймаг ________________________Һургуули___________________________

Хүтэлбэрилэгшэ багшын (багшанарай) обог нэрэ ______________________

Холбоо бариха утаһан,  e-mail: ____________________________________

Хабаадаха үхибүүдэй обог, нэрэ, анги:

1.

2.

3.

 

НААДАМАЙ ДҮРИМҮҮД

I ШАТА

ШАГАЙН МОРИН ТАЛА

Холо газарые ойртуулдаг,  хариин зониие нэгэдүүлдэг,  хазаар дараа хатартай морин эрдэниин нэрэтэй түрүүшын мүрысөөн.

а) Нютаг хэлэнэй толинууд

ТОЛИ ХЭБЛЭЛДЭ БЭЛДЭЖЭ ДҮҮРГЭҺЭН БҮЛЭГҮҮДЭЙ АНХАРАЛДА!!! Энэ удаа бүхы буряад нютаг һууринай,  газар уһанай буряад нэрэнүүдэй удха мүн зоной обог,  нэрэ,  ара нэрэнүүдые тайлбарилһан даабаринууд согсологдожо,  хэблэлдэ бэлдэгдэжэ байна. Толи хэблүүлһэн,  хэблэлдэ бэлдэжэ байһан һургуулинууд топонимическэ толиин ажалда оролсожо,  мүн лэ нютаг оронойнгоо нэрэ томьёо,  зон нүхэдэйнгөө нэрэ,  обог,  алдар,  ара нэрэ суглуулжа бэшээд,  согсолборидо оруулхыетнай дурадханабди.

Хэһэн ажалтнай толи шалгалгын эрилтэнүүдээр сэгнэгдэхэ. (0-10 оноо). ХЭБЛЭГДЭҺЭН ХУУШАН ТОЛИНУУД ХАРААДА АБТАХАГҮЙ!!!

Словари оформлять по алфавиту без графических таблиц,  литературных сравнений с указанными курсивами,  нумерацией страниц,  заглавные слова печатать полужирным шрифтом. Жэшээ: Толи бэлдэхэ гурим

ШАГАЙН ХОНИН ТАЛА

Ууса дүүрэн хэшэгтэй,  урдаа хараха хушуута мал,  хонгор дайдымнай шэмэг – хун сагаан хонин эрдэниин нэрэтэй хоёрдохи тэмсээн.

а) Бэлигүүн толи. «Хоёр ёслолой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толи гэсэн үйлэ» (10 оноо) Э-Х. Галшиевай «Бэлигүүн толи» һүүлшын хэблэл,  толи.

Ном-толи сооһоо    271, 273, 277, 281, 282,288,292,294,296,300 сургаалнуудһаа 3 һургаал ород хэлэндэ оршуулха даабари.

«Бэлигүүн толиһоо» шэлэн оршуулһанаа буряад-ородоор уранаар уншаһан аудиофайлнууд болгоод,    апрелиин 23   болотор exexelen@gmail.com хаягаар эльгээгты.  Сургаалай удха зүбөөр гаргаха гэжэ оролдогты,  нютагайнгаа ламанартай зүбшэн хөөрэлдэгты.

б) Хэлээ баяжуулая…    (6- 10  мин.

Ородой  мэдээжэ уран  Виктор Драгунскиин 6  үгүүлэл  танай анхаралда табинабди Виктор Драгунский

 Даабари:  а) нэгэ үгүүлэл шэлэн абаад , буряад    хэлэндэ оршуулха,

а) оршуулһанаа  бүлэгэй гэшүүд  зүжэглэн (ролеор)  уранаар уншаха (  олоной  хабаадалга  заатагүй )

Хэнэй бэшэһэн юун гэжэ зохёол олондо уншаха тухайгаа  радиошагнагшадта хандан  мэдүүлхэ,  нютаг,  бүлэг-һургуули,  ангияа  тодоор хэлэхэ .   Зохёол уншахадаа,  авторай,   дүрэнүүдэй  (геройнуудай)  үгэнүүдые хэд   нааданаб (уншанаб )гэжэ уридшалан  соносохо.  Түгэсхэлдэнь    анхаралтайгаар шагнаһан   зон нүхэдтөө баяр хүргэхэ.

Ажалаа диктофон дээрэ  уран хурсаар нютаг хэлээрээ   зүжэглэн уншаад,  MP3 файл болгоод,  exexelen@gmail.com хаягаар эльгээхэ.

Анхарагты! Эльгээһэн хүдэлмэритнай радиодамжуулгын  эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой:  Аудиофайлаа сэбэрээр  бэшэгты. Диктофондо үлүү абяа,  шууяа, түерөө оруулхагүй (холодильник, телевизор, радио, телефон болюулха, түлигдэжэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа хэды файл радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

в)  Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй (6 — 10 мин)

ФМ  радиогой  эдир репортёрнууд болоод ,  «Ябууд харюу « гэһэн дамжуулга бэлдэгты.    Зунайнгаа амаралтада һурагшадай    юу хэхэ,хаагуур ябаха, юугээр һонирхохо, юунһээ һэргылхэ  тухайнь,  ямар  шэнэ    хүсэл, бодолнуудаа бэелүүлхэ   байһыень  элирүүлхээр   өөрын онсотой,һонин асуудалнуудые  зүбөөр табигты. Тэдэнтэеэ  зохид харилсаа  тогтоожо,  асуудалнуудтаа  үхибүүдһээ дэлгэрэнгы харюу  абаха  гэжэ оролдогты (уридшалан бэлдэлгэ хэгты). Энэ дамжуулгадаа  элдэб ангиин хүүгэдые  оролсуулжа үзэгты..

Дамжуулгынгаа түгэсхэлдэ мүнөөдэрэйтнай хөөрэлдөөнэй зорилго юун байгааб,хэды хүнүүдтэй  зугаалжа үрдибэбта, шэнэ һонин  мэдээ , һанал хүсэлөө  хөөрэлдэһэн зонтнай  үгэжэ  шадаа гү г.м асуудалнуудаар тобшолол хэхэ ,баяраа хүргэхэ  шухала. 40-дэхи наадамай ссылкэ   анхарагты Эдир журналистнарай анхаралда

Энэ радиодамжуулга болохо   ажалаа  MP3 файл  дээрэ  exexelen@gmail. com хаягаар эльгээхэ

ШАГАЙН ҮХЭР ТАЛА

 Хүндэтэ һурагшад, багшанар!  

“ Түрэл Буряад хизаар”    гэһэн  сэдэбтэ  зорюулһан асуудалнуудаар тестнүүдые дүүргэхэ даабари  https://xesheel.exexelen.ru/ . Апрелиин 23 -да ,үдэрэй  15.00 сагһаа онлайн аргаар бүлэгэй нэгэ  гэшүүн сайт дээрэ регистраци хэхэ,  удаань  маанадай дурадхаһан тест  энэ урилдаанда орогшод нэгэ зэргэ дүүргэхэ.

Бүхы һургуулинуудай тестын дүн,  дүүргэһэн саг компьютертэ бүридхэгдэхэ. Янжима Ивахиновагай «Асуудалнууд. Тестнүүд. Оршуулганууд» гэһэн номоор   Буддын шажан (4-10 хууд.). Буряад зан заншал.Ёһо гурим (61-71хууд.)   бэлэдхэлэй хүдэлмэри хэжэ болоно. Сайт https://xesheel.exexelen.ru/ дээрэ үгтэһэн тестнүүдээр   апрелиин 23  болотор һурагшад бэеэ һорихо,  мэдэсээ  бэхижүүлхэ  аргатай.

Регистрация и запись на курс: https://yadi.sk/i/qnlziaYiWptcmg

Как проверять вопросы: https://yadi.sk/i/7Mqkr4_hQQLUng

ШАГАЙН ЯМААН ТАЛА

Һүбэлгэн гээшэнь аргагүй,  хурдан түргэниинь гайхалтай,  бэлшээриин һайниие бэдэрдэг,  бэрхэшээл гэжэ мэдэдэггүй ямаанай зан абариие һайшаажа, удаадахи мүрысөө дурадханабди.

Буян хэшэг уряалая

 Сагаан Дархиин магтаал   уншахадаа,   үгэнүүдынь зүбөөр,    тодоор  үгүүлэн уншаха  гэһэн даабариин эрилтэ  дүүргэхэ шухала !  Энэ даабари дахин үгтэбэ.

www.ehehelen.ru гэһэн сайтын номой һан соо Сагаан Дархин сэдьхэл мэтэ хүрдын магтаал орошобо татажа абаад,  зүбөөр үгүүлэн уншаха (юрэ уншалга).

Аудиофайлаа  диктофон дээрэ бэшэхэдээ,    хоороор уншахынгаа урда  һурагшад нэн түрүүн өөһэдынгөө нэрэ,  нютаг,  бүлэг-һургуули,  ангияа хэлэхэ.

ШАГАЙН  ТЭМЭЭН ТАЛА

Арад зоноо тэдхэдэг,  элинсэгэйнгээ нютагта заяан гэжэ магтуулһан ажалша,  бүхэриг тэмээндэ зорюулагдаһан шата. Эжы абын дүршэл халан абаха басагад,  хүбүүдтэ зорюулагдаһан урилдаан.

Хүндэтэ һурагшад,  онлайн түхэлөөр үнгэрхэ наадамда уран   дархашуул болон уран барималшад!

Анхарагты! ! Хэһэн бүтээлнүүдэйнгээ гэрэл зурагуудые хэдэн талаһаань буулгаад, ажал тухайгаа  хэдэн үгөөр  тайлбарилан хөөрэһэнөө хаагаад эльгээжэ үзэгты. Шүүгшэ Чимит лама фотозурагуудаартнай оноонуудые табиха (хүүгэдэйнгээ фото буулгахаа ба нэрынь бэшэхээ бү мартагты).

а) МОДОН ДАРХАН.  Бишыхан хүүгэдэй  элһэн дээрэ  наадаха  һарабшатай хайрсаг  дархалха. Тэрэнээ шэрэ будаг тааруулан, буряад маягаар гоёохо.

Үндэрынь —  1,5 метр, хайрсагайнь хэмжүүр -1,8х1,8 м.

 

 

 

 

 

б) УРАН БАРИМАЛ (пластилин)  

Эртэ урдын сагта Энэдхэг ороной үзэсхэлэн һайхан байгаалида  амидарһан эбтэй дүрбэн амитад тухай домогой удхаар  уран баримал .

ШАНГУУД ТУХАЙ

1,  2,  3-дахи һуури эзэлһэн һурагшадай бүлэгүүдтэ ба тэдэниие бэлдэһэн багшанартань диплом болон мүнгэн шан (30 мянга,  20 мянга,  10 мянган түхэриг) мүн тусхай бэлэгүүд барюулагдаха.

ХЭРЭГЛЭХЭ НОМ ЗОХЁОЛ

  1. Л. Намжилон «Волшебные четки», У-Ү,  1996 он.
  2. Л. Намжилон «Золотые четки» У-Ү, 2001 он.
  3. С.Д. Бабуев, Ц.Ц. Бальжинимаева «Буряад зоной урданай һуудал байдалай тайлбари толи» У-Ү,  2004;
  4. https://buryadxelen.com/»Буряад хэлэн» гэһэн сахим һураха бэшэгэй «Минии бэе»,  «Ёһо заншал»,  «Буряад арад»,  «Эхэ нютаг»;
  5. «Учение Пандито Хамба Ламы Д.Д.Этигэлова», 2016,  2017,  2018,  2019; 2020. Ссылкэ:

https://docs.google.com/document/d/1ejak22tQ0qVnAr_lr8LIgBuv7LaNDtRtdbjHDGftpQs/edit#heading=h.3dpy54d6sgj9

  1. «Буддаадын шажанай үгын тайлбари толи», «Даши Чойнхорлин» университедэй хэблэл,  Ивалга,  2016 он;
  2. «Буряад үнэн» сонин болон бусад сонин, сэтгүүл,  номууд;
  3. Галдан Ленхобоев «Ашатын һайхан заяан» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4356/
  4. Лодон Линховоин «Лодон багшын дэбтэрһээ» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4357/
  5. Сүлжээндэ ороод, фейсбук холбоондо Хамба лама Дамба Аюшеевэй хуудаһа хараха;
  6. «Буряад хэлэнэй тобшо тайлбари толи», У-Ү,  2004
  7. http://soyol.ru/bur/

Тестовый конкурс тестовый конкурс

Согласие на обработку данных Согласие на обработку перс данных

 

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

40-дэхи наадамай дүнгүүд

40 дэхи наадамамнай эбээн тэдхэгшэ Буряад Уласай соёлой яаман болоно

  1. ХЭЛЭЭ БАЯЖУУЛАЯ (Николай Носов)

I ҺУУРИ  Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат

II ҺУУРИ  Бэшүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлгэм

III ҺУУРИ Захааминай аймагай Хуртагын дунда һургуули

 

 2. БАЯН ХЭЛЭТЭЙ АРАД -ЕРЭЭДҮЙТЭЙ (Социальный ролик)

I ҺУУРИ Зэдын аймагай  Дээдэ-Үшөөтэйн дунда һургуули

II ҺУУРИ Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм

III ҺУУРИ Хориин аймагай Ааланай дунда һургуули

 

  1. ТЕСТ

I ҺУУРИ Доржиева Александра, Мухаршэбэрэй аймагай Галтайн дунда һургуули

II ҺУУРИ Бурунова Алтана, Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлгэм

III ҺУУРИ Папина Арина,  Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули

 

4.  БЭЛИГҮҮН ТОЛИ

I ҺУУРИ Гармаева Нарана , Зэдын аймагай  Доодо-Бургалтайн дунда һургуули

II ҺУУРИ Халзанова Номина, Сэлэнгын аймагай  Жаргалантын дунда һургуули

III ҺУУРИ Буянтуева Дари, Хориин аймагай Ааланай дунда һургуули

 

  1. МОДОН ДАРХАН

I ҺУУРИ Табанов Золто, Зэдын аймагай  Доодо-Бургалтайн дунда һургуули

II ҺУУРИ Тогмитов Аюр,  Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр»  бүлгэм

III ҺУУРИ Гармабазаров Арсалан, Сэлэнгын аймагай  Жаргалантын дунда һургуули

 

  1. УРАН БАРИМАЛ

I ҺУУРИ Цырендоржин Наранги, Мухаршэбэрэй аймагай Галтайн дунда һургуули

II ҺУУРИ  Цыремпилова Ариадна, Хурамхаанай аймагай Хурамхаанай 1 -дэхи дунда һургуули

III ҺУУРИ Цыренов Бато, Захааминай аймагай Хуртагын дунда һургуули

 

  1. БУЯН ХЭШЭГ УРЯАЛАЯ (САГААН ДАРИ ЭХЫН МАГТААЛ)

I ҺУУРИ Зэдын аймагай  Доодо-Бургалтайн дунда һургуули

II ҺУУРИ  Сэлэнгын аймагай  Жаргалантын дунда һургуули

III ҺУУРИ Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм

 

һуури

Һургуули

оноо

1 Зэдын аймагай  Доодо-Бургалтайн дунда һургуули 77,1
2 Сэлэнгын аймагай  Жаргалантын дунда һургуули 73,7
3 Хориин аймагай Ааланай дунда һургуули 73,1
4 Зэдын аймагай  Дээдэ-Үшөөтэйн дунда һургуули 72,7
5  Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуули 72,3
6 Бэсүүрэй  аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг 71,6
7 Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат 70,5
8 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлгэм 69,6
9 Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули 68,2
10 Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм 68
11 Захааминай аймагай Хуртагын дунда һургуули 63
12 Сэлэнгын аймагай  Үбэр-Зөөхэйн дунда һургуули 60,8
13 Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин «Найдал» бүлгэм 59,4
14 Баргажанай аймагай Баянголой дунда һургуули 59,3
15  Хяагтын аймагай Хяагтын-Адагай дунда һургуули 57,4
16 Улаан-Сүхэ аймагай Шаргалжанай дунда һургуули 57,3
17 Хурамхаанай аймагай Хурамхаанай 1 -дэхи дунда һургуули 54,1
18 Ивалгын аймагай Поселиин дунда һургуули 52
19 Улаан-Үдэ хотын «Зандан Жуу» түб 50,4
20 Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Мүшэд»  бүлгэм 48,8
21 Улаан-Үдэ хотын «Тэрэнги » бүлгэм 48,3
22 Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули 46,7
23 Сэлэнгын аймагай  Галуута хотын 1-дэхи дунда һургуули 41,5
24 Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Одод»  бүлгэм 38,8
25 Ивалгын аймагай Каленовын дунда һургуули 36,1
26 Ивалгын аймагай Доодо-Ивалгын дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм 32
27 Ивалгын аймагай Доодо-Ивалгын дунда һургуулиин «Арюун булаг»  бүлгэм 26,5
28 Улаан-Үдэ хотын 50-дахи дунда һургуули 25,4
29 Улаан-Үдэ хотын 32-дохи дунда һургуули 25,1
30 Захааминай аймагай  Санагын дунда һургуули 17,8

 

Тодорхой хүсэнэгтэ үгтэнэ итоги 40 на сайт

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

40-дэхи наадамай положени

БУДДЫН ШАЖАНТАНАЙ ЗАНШАЛТА САНГХА

«ДАШИ ЧОЙНХОРЛИН» БУДДЫН ШАЖАНАЙ ЕХЭ СУРГУУЛИ

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ»

 

Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын 40-дэхи наадам

2021 оной мартын 22

Эбээн тэдхэгшэ: Буряад Уласай Соёлой Яаман

 

НААДАМАЙ ЗОРИЛГОНУУД

– Наадам буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлээхэ, эхэ хэлээ хүндэлхэ, нютаг хэлээрээ харилсаха таарамжатай оршон байгуулхын тула эмхидхэгдээ.

– Наадамай гол зорилго – аман хэлэ хүгжөөхэ, нютаг хэлэнэй үгүүлбэриин аялга һайнаар ойлгохо, хэлэхэ дадалтай болгохо. Буряад хэлэ үзэхэдэнь урмашуулан, түрэл арадайнгаа хэлэ, соёл, уралиг арьбадхаха хүсэл дэмжэнэ.

– Эхэ хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулха даабаринуудаа үргэдхэхэ, хүүгэдэй урлаха, зохёоха арга боломжо хурсадхаха.

НААДАМАЙ САГАЙ ХУБААРИ

Анхарагты!!! Наадам мартын 22-то хүрэтэр сахим түхэлөөр үнгэрхэ. Мартын 19-дэ үдэрэй 15.00 сагта онлайн аргаар тестовэ даабари дүүргэлгын шата эхилхэ. Энэ даабари бүлэгэй 1 хүн дүүргэхэ ёһотой. Дүн гаргалга, илагшадые онлайн шагналга мартын 22-то үдэрэй 15.00 сагта үнгэрхэ. Наадамай эрилтэнүүдые һайн уншагты. Мэдүүлгэдэ шэнэ Согласие, Тестын урилдаан гэһэн дансанууд нэмэгдээ!

НААДАМАЙ ЭРИЛТЭНҮҮД

– Мэдүүлгэ, Согласие Согласие на обработку перс данных), тестын урилдаан тестовый конкурс) болон тус урилдаанда бэлдэн дүүргэһэн даабаринуудаа мартын 18 болотор exexelen@gmail.com гэһэн сахим хаягаар эльгээгты.

– Даабаринуудаа эльгээхэдээ бэшэг бүхэнэй сэдэбтэ (темэ соо) нютагайнгаа, хүдэлмэриин нэрэ бэшэгты: Жэшээнь: Аалан: дархан, баримал, сургаал, Бэлигүүн толи.

Анхарагты! Танай соносохо хүдэлмэринүүд радиодамжуулгын эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой:

– Диктофондо аудиофайл бэшэхэдээ сэбэрээр шэнгээгты. Диктофондо үлүү абяа, шууяа, түерөө оруулхагүй (холодильник, телевизор, радио, телефон болюулха, түлижэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа хэды файл радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

– Бүхы ажалаа 2 бэшэг соо хамталаад эльгээхэ! Буддын шажанай Ехэ һургуулида шалгадаг хүдэлмэринүүдые (Этигэл Хамбадаа зальбарал, Бэлигүүн толи, Модон дархан, Уран баримал) нэгэ бэшэг соо ябуулагты.

Нүгөө бэшэг соо буряад хэлээр бэлдэһэн даабаринууд: Нютаг хэлэнэй толинууд. Хэлээ баяжуулая. Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй. (Тестовэ ажалай дүн онлайн аргаар согсологдохо).

– Анхарагты! Аудиофайл бүхэн нэрэтэй байха ёстой! Нютаг, номинаци, һурагшын нэрэ гээд. Жэшээнь: Аалан_Хэлээ баяжуулая_Буянтуева Дари. Нэрэгүй файл бү эльгээгты!

– Диктофондо даабари уншахынгаа урда һурагша нэн түрүүн өөрынгөө нэрэ, нютаг, бүлэг-һургуули, ангияа хэлэхэ.

– Сахим хаягаар эльгээһэн хүдэлмэринүүдтэй шүүгшэд танилсажа, урилдаанаймнай бүхы оноонууд согсологдожо, он-лайн аргаар Zum платформа дээрэ дүнгүүдтэй бараниие танилсуулан, һууринууд олгогдохо, шангууд барюулагдаха.

– Вайберай Эхэхэлэн гэһэн буряад хэлэнэй багшанарай бүлэгтэ орожо, тус наадамай бүхы һонинтой танилсагты.

НААДАМАЙ ШАТАНУУД

Табан хушуу мал гэгдэһэн морин, үхэр, хонин, ямаа, тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадамай шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Шагайнууд хонин, ямаан, морин, үхэр, тэмээн гэһэн ондо ондоо үзэгдэлтэй байдаг юм. Хабтайжа бүхыгөөд унаһан шагайе «хонин» («бүхэ»), хонхойгоод унаһыень «ямаан» («хонхо»), бүтүү талаараа өөдөө хараад тогтоһониинь «морин», хээтэй хажуугаараа өөдөө хараһаниинь «үхэр», сомсойгоод тогтошоһониинь «тэмээн» («ёро») болодог юм.

II ШАТА

ЭТИГЭЛЭЙ ХАМБЫН СУРГААЛНУУД

МЭДҮҮЛГЫН ЖЭШЭЭ

3 һарын 18 болотор exexelen@gmail.com хаягаар эльгээхэ.

Аймаг ________________________Һургуули___________________________

Хүтэлбэрилэгшэ багшын (багшанарай) обог нэрэ ______________________

Холбоо бариха утаһан, e-mail: ____________________________________

Гэрэй хаяг: __________________________________________________

Багшын паспортын дугаар болон хэзээ, ямар байгуулга олгоһон тухай мэдээсэл:
________________________________________________________________

ИНН ____________________________ СНИЛС:___________________________

 

НААДАМАЙ ДҮРИМҮҮД

I ШАТА

ШАГАЙН МОРИН ТАЛА

Холо газарые ойртуулдаг, хариин зониие нэгэдүүлдэг, хазаар дараа хатартай морин эрдэниин нэрэтэй түрүүшын мүрысөөн.

а) Нютаг хэлэнэй толинууд

ТОЛИ ХЭБЛЭЛДЭ БЭЛДЭЖЭ ДҮҮРГЭҺЭН БҮЛЭГҮҮДЭЙ АНХАРАЛДА!!! Энэ удаа бүхы буряад нютаг һууринай, газар уһанай буряад нэрэнүүдэй удха мүн зоной обог, нэрэ, ара нэрэнүүдые тайлбарилһан даабаринууд согсологдожо, хэблэлдэ бэлдэгдэжэ байна. Толи хэблүүлһэн, хэблэлдэ бэлдэжэ байһан һургуулинууд топонимическэ толиин ажалда оролсожо, мүн лэ нютаг оронойнгоо нэрэ томьёо, зон нүхэдэйнгөө нэрэ, обог, алдар, ара нэрэ суглуулжа бэшээд, согсолборидо оруулхыетнай дурадханабди.

Хэһэн ажалтнай толи шалгалгын эрилтэнүүдээр сэгнэгдэхэ. (0-10 оноо). ХЭБЛЭГДЭҺЭН ХУУШАН ТОЛИНУУД ХАРААДА АБТАХАГҮЙ!!!

Словари оформлять по алфавиту без графических таблиц, литературных сравнений с указанными курсивами, нумерацией страниц, заглавные слова печатать полужирным шрифтом. Жэшээ: Толи бэлдэхэ гурим

ШАГАЙН ХОНИН ТАЛА

Ууса дүүрэн хэшэгтэй, урдаа хараха хушуута мал, хонгор дайдымнай шэмэг – хун сагаан хонин эрдэниин нэрэтэй хоёрдохи тэмсээн.

а) Бэлигүүн толи. «Хоёр ёслолой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толи гэсэн үйлэ» (10 оноо) Э-Х. Галшиевай «Бэлигүүн толи» һүүлшын хэблэл, толи.

Ном-толи сооһоо 229, 230, 234, 235, 242, 249, 257, 260, 265, 268. сургаалнуудһаа 3 һургаал ород хэлэндэ оршуулха даабари.

«Бэлигүүн толиһоо» шэлэн оршуулһанаа буряад-ородоор уранаар уншаһан аудиофайлнууд болгоод, мартын 19 болотор exexelen@gmail.com хаягаар эльгээгты. Сургаалай удха зүбөөр гаргаха гэжэ оролдогты, нютагайнгаа ламанартай зүбшэн хөөрэлдэгты.

б) Хэлээ баяжуулая… (4-6 мин) Ородой мэдээжэ уран зохёолшо Николай Носовой 4 үгүүлэлнүүдые танай анхаралда табинабдиРассказы Носова

Даабари: а) нэгэ үгүүлэл шэлэн абаад, буряад хэлэндэ оршуулха б) оршуулһанаа бүлэгэй гэшүүд зүжэглэн (ролеор) уншаха.

Хэнэй бэшэһэн юун гэжэ зохёол олондо уншаха тухайгаа радиошагнагшадта хандан мэдүүлхэ, нютаг, бүлэг-һургуули, ангияа тодоор хэлэхэ. Зохёол уншахадаа, авторай, дүрэнүүдэй (геройнуудай) үгэнүүдые хэд нааданаб (уншанаб) гэжэ уридшалан соносохо. Түгэсхэлдэнь анхаралтайгаар шагнаһан зон нүхэдтөө баяр хүргэхэ.

Ажалаа диктофон дээрэ уран хурсаар нютаг хэлээрээ зүжэглэн уншаад, MP3 файл болгоод, exexelen@gmail.com хаягаар эльгээхэ

Анхарагты! Эльгээһэн хүдэлмэритнай радиодамжуулгын эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой: Аудиофайлаа сэбэрээр бэшэгты. Диктофондо үлүү абяа, шууяа, түерөө оруулхагүй (холодильник, телевизор, радио, телефон болюулха, түлигдэжэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа хэды файл радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

в) Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй (3-6 мин) Олоной харилсаанда туһатай (социальна) ролигуудые харагты.

 

 

Танай һанаанда тааруу нэгэ ролигой удхаар бэе бэедээ асуудал табилсан, хөөрэлдөө үнгэргэгты. Харилсаха ёһо зүбөөр сахихые оролдогты. Хүдэлмэриинтнай түхэл элдэб янзын байха аргатай: богонихон интервью, репортаж, пресс-конференци, диспут-үгэ буляалдаан, өөрын һанамжа баталһан монолог, бодомжолго г.м. Ролигоор хүдэлхэ даабарида туһа болохо Эдир журналистнарай анхаралда

Эхиндэнь шүүмжэлхэ ролигоо нэрлэхэ, гол удхыень хуряангыгаар нютаг хэлэнэйнгээ аялгаар хөөрөөд үгэхэ шухала. Энэ радиодамжуулга болохо ажалаа MP3 файл дээрэ exexelen@gmail. com хаягаар эльгээхэ

 ШАГАЙН ҮХЭР ТАЛА

 Хүндэтэ һурагшад, багшанар!

«Түрэл Буряад хизаар» гэһэн сэдэбтэ зорюулһан асуудалнуудаар тестнүүдые дүүргэхэ даабари https://xesheel.exexelen.ru/. Мартын 19-дэ үдэрэй 15.00 сагһаа онлайн аргаар бүлэгэй нэгэ гэшүүн сайт дээрэ регистраци хэхэ, удаань маанадай дурадхаһан тест энэ урилдаанда орогшод нэгэ зэргэ дүүргэхэ.

Бүхы һургуулинуудай тестын дүн, дүүргэһэн саг компьютертэ бүридхэгдэхэ. Янжима Ивахиновагай «Асуудалнууд. Тестнүүд. Оршуулганууд» гэһэн номоор бэлэдхэлэй хүдэлмэри хэжэ болоно. Энэ сайт https://xesheel.exexelen.ru/ дээрэ үгтэһэн тестнүүдээр мартын 19 болотор һурагшад бэеэ һорихо, мэдэсээ бэхижүүлхэ аргатай.

Регистрация и запись на курс: https://yadi.sk/i/qnlziaYiWptcmg

Как проверять вопросы: https://yadi.sk/i/7Mqkr4_hQQLUng

 

ШАГАЙН ЯМААН ТАЛА

Һүбэлгэн гээшэнь аргагүй, хурдан түргэниинь гайхалтай, бэлшээриин һайниие бэдэрдэг, бэрхэшээл гэжэ мэдэдэггүй ямаанай зан абариие һайшаажа, удаадахи мүрысөө дурадханабди.

Буян хэшэг уряалая

www.ehehelen.ru гэһэн сайтын номой һан соо «Сагаан Дархин сэдьхэл мэтэ хүрдын магтаал орошобо» татажа абаад, үгэнүүдынь зүбөөр, тодоор үгүүлэн уншаха. (юрэ уншалга). Энэ ссылкээр ороод http://soyol.ru/audio/5346/, Бэсүүрэй Харланай хүүгэдэй бүлэгэй магтаал шагнаха.

Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ, хоороор уншахынгаа урда һурагшад нэн түрүүн өөһэдынгөө нэрэ, нютаг, бүлэг-һургуули, ангияа хэлэхэ.

ШАГАЙН ТЭМЭЭН ТАЛА

Арад зоноо тэдхэдэг, элинсэгэйнгээ нютагта заяан гэжэ магтуулһан ажалша, бүхэриг тэмээндэ зорюулагдаһан шата. Эжы абын дүршэл халан абаха басагад, хүбүүдтэ зорюулагдаһан урилдаан.

Хүндэтэ һурагшад, онлайн түхэлөөр үнгэрхэ наадамда уран дархашуул болон уран барималшад!

Анхарагты!  Хэһэн бүтээлнүүдэйнгээ гэрэл зурагуудые хэдэн талаһаань буулгаад, ажал тухайгаа хэдэн үгөөр тайлбарилан хөөрэһэнөө хаагаад эльгээжэ үзэгты. Шүүгшэ Чимит лама фотозурагуудаартнай оноонуудые табиха (хүүгэдэйнгээ фото буулгахаа ба нэрынь бэшэхээ бу мартагты).

а) МОДОН ДАРХАН. Үгтэһэн даабари дүүргэхэдээ, өөрын бодол оруулжа урлаха гэжэ оролдогты. Ашаа зөөхын тула түхеэрэгдэһэн ябаган тэргэ дархалха. Хэмжүүрээрээ тэргын утань – 1,5 метр, үндэрынь – 80 см бага байхагүй.

б) УРАН БАРИМАЛ (пластилин) ! 

Досоонь аршаан хээд, бурханаа арюулжа байха гоё хэлбэритэй амһарта

ШАНГУУД ТУХАЙ

1, 2, 3-дахи һуури эзэлһэн һурагшадай бүлэгүүдтэ ба тэдэниие бэлдэһэн багшанартань диплом болон мүнгэн шан (30 мянга, 20 мянга, 10 мянган түхэриг) мүн тусхай бэлэгүүд барюулагдаха.

ХЭРЭГЛЭХЭ НОМ ЗОХЁОЛ

  1. Л. Намжилон «Волшебные четки», У-Ү, 1996 он.
  2. Л. Намжилон «Золотые четки» У-Ү, 2001 он.
  3. С.Д. Бабуев, Ц.Ц. Бальжинимаева «Буряад зоной урданай һуудал байдалай тайлбари толи» У-Ү, 2004;
  4. https://buryadxelen.com/»Буряад хэлэн» гэһэн сахим һураха бэшэгэй «Минии бэе», «Ёһо заншал», «Буряад арад», «Эхэ нютаг»;
  5. «Учение Пандито Хамба Ламы Д.Д.Этигэлова», 2016, 2017, 2018, 2019; 2020; 2021. Ссылкэ: https://docs.google.com/document/d/1ejak22tQ0qVnAr_lr8LIgBuv7La NDtRtdbjHDGftpQs/edit#heading=h.3dpy54d6sgj9
  1. «Буддаадын шажанай үгын тайлбари толи», «Даши Чойнхорлин» университедэй хэблэл, Ивалга, 2016 он;
  2. «Буряад үнэн» сонин болон бусад сонин, сэтгүүл, номууд;
  3. Галдан Ленхобоев «Ашатын һайхан заяан» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4356/
  4. Лодон Линховоин «Лодон багшын дэбтэрһээ» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4357/
  5. Сүлжээндэ ороод, фейсбук холбоондо Хамба лама Дамба Аюшеевэй хуудаһа хараха;
  6. «Буряад хэлэнэй тобшо тайлбари толи», У-Ү, 2004
  7. http://soyol.ru/bur/

 

 

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ» гэһэн 39-дэхи наадамай дүнгүүд

 

  1. ХЭЛЭЭ БАЯЖУУЛАЯ (Минии Сагаа һара)

I ҺУУРИ  Гармаева Нарана, Зэдын аймагай Доодо-Бургалтайн дунда һургуули

II ҺУУРИ Дайндаров Барас, Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлгэм

III ҺУУРИ Цыденова Виктория, Захааминай аймагай Санагын дунда һургуули

 

  1. БАЯН ХЭЛЭТЭЙ АРАД -ЕРЭЭДҮЙТЭЙ (Сагаан һарын амаршалга)

I ҺУУРИ Буянтуева Дари , Хориин аймагай Ааланай дунда һургуули

II ҺУУРИ Папаева Надя, Ахын аймагай Бүрэн- Голой дунда һургуули

III ҺУУРИ Арьяева Вика, Зэдын аймагай  Дээдэ-Үшөөтэйн дунда һургуули

 

  1. ТЕСТ

I ҺУУРИ Доржиева Александра, Мухаршэбэрэй аймагай Галтайн дунда һургуули

II ҺУУРИ Бурунова Алтана, Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлгэм

III ҺУУРИ Бадмаева Даша, Зэдын аймагай Доодо-Бургалтайн дунда һургуули

 

  1. БЭЛИГҮҮН ТОЛИ

I ҺУУРИ Гомбожапова Настя, Зэдын аймагай  Дээдэ-Үшөөтэйн дунда һургуули

II ҺУУРИ Бурулова Алтана, Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлгэм

III ҺУУРИ Халзанова Номина, Сэлэнгын аймагай  Жаргалантын дунда һургуули

 

  1. МОДОН ДАРХАН

I ҺУУРИ Самбуев Жаргал, Зэдын аймагай  Дээдэ-Үшөөтэйн дунда һургуули

II ҺУУРИ Галсанов Аюр,  Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр»  бүлгэм

III ҺУУРИ Хадаев Бато, Харганаев Сандан, Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули

 

  1. УРАН БАРИМАЛ

I ҺУУРИ Цыренов Бато, Захааминай аймагай Хуртагын дунда һургуули

II ҺУУРИ  Цыденова Дари, Яруунын аймагай Эгэтын-Адагай дунда һургуули

III ҺУУРИ Цыбикова Арюна, Хурамхаанай аймагай Уланхаанай дунда һургуули

 

  1. БУЯН ХЭШЭГ УРЯАЛАЯ (ЭТИГЭЛ ХАМБЫН МАГТААЛ)

I ҺУУРИ Улаан-Сүхэ аймагай Шаргалжанай дунда һургуули

II ҺУУРИ  Сэлэнгын аймагай  Жаргалантын дунда һургуули

III ҺУУРИ Яруунын аймагай Эгэтын-Адагай дунда һургуули

 

һуури

һургуули

оноо

1 Зэдын аймагай Дээдэ-Үшөөтэйн дунда һургуули 72,62
2 Мухаршэбэрэй аймагай Галтайн дунда һургуули 69,9
3 Сэлэнгын аймагай Жаргалантын дунда һургуули 69,34
4 Яруунын аймагай Эгэтын-Адагай дунда һургуули 68,01
5 Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг 67,9
6 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлгэм 67,79
7 Ивалгын аймагай Хойто Бэеын дунда һургуули 66,71
8 Зэдын аймагай Доодо- Бургалтайн дунда һургуули (Ахамад) 66,5
9 Захааминай аймагай Санагын дунда һургуули 66,17
10 Хориин аймагай Ааланай дунда һургуули 66,15
11 Ахын аймагай Бүрэнголой дунда һургуули 65,71
12 Захааминай аймагай Хуртагын дунда һургуули 65,64
13 Зэдын аймагай Доодо-Бургалтайн дунда һургуули (багашуул) 63,42
14 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Үетэн» бүлгэм 63,12
15 Зэдын аймагай Цагаатайн дунда һургуулиин «Найдал» бүлгэм 62,12
16 Зэдын аймагай Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм 61,75
17 Ивалгын аймагай Ивалгын дунда һургуули 61,7
18 Зэдын аймагай Гэгээтэйн дунда һургуули 61,65
19 Сэлэнгын аймагай Ноёхоной дунда һургуули 61,1
20 Улаан-Сүхэ аймагай Шаргалжанай дунда һургуули 60,63
21 Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат 56,67
22 Хурамхаанай аймагай Уланхаанай дунда һургуули 56,3
23 Хяагтын аймагай Хяагтын-Адагай дунда һургуули 54,8
24 Ивалгын аймагай Гэльбэрын дунда һургуули 52,79
25 Сэлэнгын аймагай Сэлэндүүмын дунда һургуули 50,71
26 Яруунын аймагай Үльдэргын дунда һургуули 50,02
27 Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули 50
28 Улаан-Үдэ хотын «Зандан Жуу» түб 48,63
29 Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Одод» бүлгэм 44,85
30 Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Мүшэд» бүлгэм 42,9
31 Ивалгын аймагай Поселиин дунда һургуули 40,99
32 Сэлэнгын аймгай Харганаагай дунда һургуули 38,73
33 Сэлэнгын аймагай Галуута хотын 1-дэхи дунда һургуули 36,2
34 Улаан-Үдэ хотын 50-дахи дунда һургуули 35,55
35 Ивалгын аймагай Каленовын дунда һургуули 31,3
36 Улаан-Үдэ хотын 32-дохи дунда һургуули 29,5
37 Улаан-Үдэ хотын 9-дэхи дунда һургуули 26,4
38 Ивалгын аймагай Доодо-Ивалгын дунда һургуулиин «Арюун булаг» бүлэг 21
39 Сэлэнгын аймагай Новоселенгинскын дунда һургуули 15,3
40 Ивалгын аймагай Сотниковой дунда һургуули 13,4
41 Сэлэнгын аймагай Үбэр-Зөөхэйн дунда һургуули 9,82
42 Ивалгын аймагай Доодо-Ивалгын дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг 8
43 Улаан-Үдэ хотын 19-дэхи дунда һургуули 6
44 Ивалгын аймагай Гүрэльбын дунда һургуули 6

Тодорхой хүсэнэгтэ үгтэнэ итог 39 сайт

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

39-дэхи наадамай положени

БУДДЫН ШАЖАНТАНАЙ ЗАНШАЛТА САНГХА

«ДАШИ ЧОЙНХОРЛИН» БУДДЫН ШАЖАНАЙ ЕХЭ СУРГУУЛИ

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ»

Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын 39-дэхи наадам

2021 оной февралиин 9

Эбээн тэдхэгшэ: «Абсолют» хамжаан

 

НААДАМАЙ ЗОРИЛГОНУУД

– Наадам буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлээхэ,  эхэ хэлээ хүндэлхэ,  нютаг хэлээрээ харилсаха таарамжатай оршон байгуулхын тула эмхидхэгдээ.

– Наадамай гол зорилго – аман хэлэ хүгжөөхэ,  нютаг хэлэнэй үгүүлбэриин аялга һайнаар ойлгохо,  хэлэхэ дадалтай болгохо. Буряад хэлэ үзэхэдэнь урмашуулан,  түрэл арадайнгаа хэлэ,  соёл,  уралиг арьбадхаха хүсэл дэмжэнэ.

– Эхэ хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулха даабаринуудаа үргэдхэхэ,  хүүгэдэй урлаха,  зохёоха арга боломжо хурсадхаха.

 

НААДАМАЙ САГАЙ ХУБААРИ

Анхарагты!!! Наадам февралиин 5 хүрэтэр сахим түхэлөөр үнгэрхэ. Февралиин 5-да 15.00 сагта онлайн аргаар тестовэ  даабари дүүргэлгын шата эхилхэ. Энэ даабари бүлэг бүхэнһөө 1-1 хүн орохо ёһотой. Дүн гаргалга,  илагшадые онлайн шагналга февралиин 9-дэ үдэрэй 15.00 сагта үнгэрхэ. Наадамай эрилтэнүүдые сайн уншагты. Мэдүүлгэдэ шэнэ Согласие, Тестын урилдаан гэһэн дансанууд нэмэгдээ!

НААДАМАЙ ЭРИЛТЭНҮҮД

– Мэдүүлгэ, Согласие (ссылка), тестын урилдаан (ссылка) болон тус урилдаанда бэлдэн дүүргэһэн даабаринуудаа февралиин 5 болотор exexelen@gmail.com гэһэн сахим хаягаар  эльгээгты.

– Даабаринуудаа эльгээхэдээ бэшэг бүхэнэй сэдэбтэ (темэ соо) нютагайнгаа,  хүдэлмэриин нэрэ бэшэгты: Жэшээнь: Аалан: дархан,  баримал,  сургаал,  Бэлигүүн толи.

Анхарагты! Танай соносохо  хүдэлмэринүүд радиодамжуулгын  эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой:

– аудиофайл бэшэхэдээ хоолойгоо сэбэрээр шэнгээгты. Диктофондо үлүү абяа,  шууяа, түерөө оруулхагүй (холодильник, телевизор, радио, телефон болюулха, түлижэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа хэды файл радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

– Бүхы ажалаа 1-2 бэшэг соо хамталаад эльгээхэ! Буддын шажанай Ехэ һургуулида шалгадаг хүдэлмэринүүдые (Этигэл Хамбадаа зальбарал,  Бэлигүүн толи,  Модон дархан,  Уран баримал) нэгэ  бэшэг соо ябуулагты.

Нүгөө бэшэг соо буряад хэлээр бэлдэһэн даабаринууд: Нютаг хэлэнэй толинууд. Хэлээ баяжуулая. Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй. (Тестовэ ажалай дүн онлайн аргаар согсологдохо).

– Анхарагты! Аудиофайл бүхэн нэрэтэй байха ёстой! Нютаг,  номинаци,  һурагшын нэрэ гээд. Жэшээнь: Аалан_Хэлээ баяжуулая_Буянтуева Дари. Нэрэгүй файл бү эльгээгты!

– Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ,  даабари уншахынгаа урда  һурагша нэн түрүүн өөрынгөө нэрэ,  нютаг,  бүлэг-һургуули,  ангияа хэлэхэ.

– Сахим хаягаар эльгээһэн хүдэлмэринүүдтэй шүүгшэд танилсажа,  урилдаанаймнай бүхы оноонууд согсологдожо,  он-лайн аргаар Zum платформа дээрэ дүнгүүдтэй бараниие танилсуулан,  һууринууд олгогдохо,  шангууд барюулагдаха.

 

НААДАМАЙ ШАТАНУУД

Табан хушуу мал гэгдэһэн морин,  үхэр,  хонин,  ямаа,  тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадамай шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Шагайнууд хонин,  ямаан,  морин,  үхэр,  тэмээн гэһэн ондо ондоо үзэгдэлтэй байдаг юм. Хабтайжа бүхыгөөд унаһан шагайе «хонин» («бүхэ»),   хонхойгоод унаһыень «ямаан» («хонхо»),   бүтүү талаараа өөдөө хараад тогтоһониинь «морин»,  хээтэй хажуугаараа өөдөө хараһаниинь «үхэр»,  сомсойгоод тогтошоһониинь «тэмээн» («ёро») болодог юм.

II ШАТА

ЭТИГЭЛЭЙ ХАМБЫН СУРГААЛНУУД

МЭДҮҮЛГЫН ЖЭШЭЭ

2 һарын 5 болотор exexelen@gmail.com хаягаар эльгээхэ.

Аймаг ________________________Һургуули___________________________

Хүтэлбэрилэгшэ багшын (багшанарай) обог нэрэ ______________________

Холбоо бариха утаһан,  e-mail: ____________________________________

Гэрэй хаяг: __________________________________________________

Багшын паспортын дугаар болон хэзээ,  ямар байгуулга олгоһон тухай мэдээсэл:
________________________________________________________________

ИНН ____________________________ СНИЛС:___________________________

 

НААДАМАЙ ДҮРИМҮҮД

I ШАТА

ШАГАЙН МОРИН ТАЛА

Холо газарые ойртуулдаг,  хариин зониие нэгэдүүлдэг,  хазаар дараа хатартай морин эрдэниин нэрэтэй түрүүшын мүрысөөн.

а) Нютаг хэлэнэй толинууд

ТОЛИ ХЭБЛЭЛДЭ БЭЛДЭЖЭ ДҮҮРГЭҺЭН БҮЛЭГҮҮДЭЙ АНХАРАЛДА!!! Энэ удаа бүхы буряад нютаг һууринай,  газар уһанай буряад нэрэнүүдэй удха мүн зоной обог,  нэрэ,  ара нэрэнүүдые тайлбарилһан даабаринууд согсологдожо,  хэблэлдэ бэлдэгдэжэ байна. Толи хэблүүлһэн,  хэблэлдэ бэлдэжэ байһан һургуулинууд топонимическэ толиин ажалда оролсожо,  мүн лэ нютаг оронойнгоо нэрэ томьёо,  зон нүхэдэйнгөө нэрэ,  обог,  алдар,  ара нэрэ суглуулжа бэшээд,  согсолборидо оруулхыетнай дурадханабди.

Хэһэн ажалтнай толи шалгалгын эрилтэнүүдээр сэгнэгдэхэ. (0-10 оноо). ХЭБЛЭГДЭҺЭН ХУУШАН ТОЛИНУУД ХАРААДА АБТАХАГҮЙ!!!

Словари оформлять по алфавиту без графических таблиц,  литературных сравнений с указанными курсивами,  нумерацией страниц,  заглавные слова печатать полужирным шрифтом. Жэшээ: Толи бэлдэхэ гурим

 

ШАГАЙН ХОНИН ТАЛА

Ууса дүүрэн хэшэгтэй,  урдаа хараха хушуута мал,  хонгор дайдымнай шэмэг – хун сагаан хонин эрдэниин нэрэтэй хоёрдохи тэмсээн.

а) Бэлигүүн толи. «Хоёр ёслолой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толи гэсэн үйлэ» (10 оноо) Э-Х. Галшиевай «Бэлигүүн толи» һүүлшын хэблэл,  толи.

Ном-толи сооһоо  190,  195,  200,  204,  209,  211,  215,  218,  221,  224. сургаалнуудһаа 3 һургаал ород хэлэндэ оршуулха даабари.

«Бэлигүүн толиһоо» шэлэн оршуулһанаа буряад-ородоор уранаар уншаһан аудиофайлнууд болгоод,   февралиин 2  болотор exexelen@gmail.com хаягаар эльгээгты.  Сургаалай удха зүбөөр гаргаха гэжэ оролдогты,  нютагайнгаа ламанартай зүбшэн хөөрэлдэгты.

б) Хэлээ баяжуулая… (5-6мин )  Зохёохы ажалтан..

Сагаалхын баярта зорюулһан «Минии Сагаа һара» гэһэн сэдэбээр  зохёохы хүдэлмэри бэлдэгты. Зохёохы хүдэлмэриин  жанрнууд:  эссе, публицистикэ,  найруулга, шүлэг,  зураглал…

Дурадхагдаһан жанрнуудай али нэгээрнь  бэлдэһэн ажалтнай  сэдэбтээ  зохилдоһон, жанрайнгаа эрилтэдэ таараһан,   сагай хэм (4-5 мин.) баримталһан байха. MP3 файл болгоод,  exexelen@gmail.com хаягаар эльгээхэ.

Уншахынгаа урда  һурагша   өөрынгөө нэрэ,  нютаг,  бүлэг-һургуули,  ангияа хэлэхэ.

Анхарагты! Эльгээһэн хүдэлмэритнай радиодамжуулгын  эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой:  Аудиофайлаа сэбэрээр  бэшэгты. Диктофондо үлүү абяа,  шууяа, түерөө оруулхагүй (холодильник, телевизор, радио, телефон болюулха, түлигдэжэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа хэды файл радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

в) Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй! Амаршалга (3-7 мин)

Үхэр жэлэй  морилон бууһан ушараар ФМ радиогоор дүтынгөө  хүнүүдые, нютагайнгаа  хүндэтэниие, арад зоноо   амаршалха хүсэлөө  мэдүүлһэн  хандалга-бэшэг бэлдэгты. Захил  соогоо  бэлэн үреэлнүүдые олоор табингүй, амаршалха ушар, шалтаг,  хүн тухай  өөрынгөө үгөөр хөөрэгты,  һанаһан бодолоо, хүсэлөө  сэдьхэлһээ  дамжуулагты.  Һайндэрэй  уран һайханай бэлэг     дэлгэгты.  (мэргэжэлтэ дуушанай дуу захиха ,али өөрын, танил зоной  дуулаһан дуу, шүлэг, үгүүлэл… хаагаад г.м.)

Ажалаа диктофон дээрэ  уран хурсаар нютаг хэлээрээ уншаад,  MP3 файл,  exexelen@gmail. com хаягаар эльгээхэ.

 

ШАГАЙН ҮХЭР ТАЛА

 Хүндэтэ һурагшад, багшанар!  

Буддын шажан,  түрэл Буряад хизаар, арадай   ёһо заншал,  түүхэдэ зорюулһан асуудалнуудаар тестнүүд https://xesheel.exexelen.ru/ бэлдэгдэн гараба. Энэ тестнүүдһээ Буддын шажан, Сагаан һара гэһэн сэдэбүүдээр онлайн шалгалта үнгэрхэ. Февралиин 5-да 15.00 сагһаа онлайн аргаар бүлэгэй нэгэ  гэшүүн сайт дээрэ регистраци хэхэ,  удаань  маанадай дурадхаһан тест  энэ урилдаанда орогшод нэгэ зэргэ дүүргэхэ.

Бүхы һургуулинуудай тестын дүн,  дүүргэһэн саг компьютертэ бүридхэгдэхэ. Янжима Ивахиновагай «Асуудалнууд. Тестнүүд. Оршуулганууд» гэһэн номоор  бэлэдхэлэй хүдэлмэри хэжэ болоно. Энэ сайт https://xesheel.exexelen.ru/ дээрэ үгтэһэн тестнүүдээр февралиин 5 болотор һурагшад бэеэ һорихо,  мэдэсээ  бэхижүүлхэ  аргатай.

Регистрация и запись на курс: https://yadi.sk/i/qnlziaYiWptcmg

Как проверять вопросы: https://yadi.sk/i/7Mqkr4_hQQLUng

 

ШАГАЙН ЯМААН ТАЛА

Һүбэлгэн гээшэнь аргагүй,  хурдан түргэниинь гайхалтай,  бэлшээриин һайниие бэдэрдэг,  бэрхэшээл гэжэ мэдэдэггүй ямаанай зан абариие һайшаажа, удаадахи мүрысөө дурадханабди.

Буян хэшэг уряалая

«Этигэл Хамбадаа Зальбарал». Уран гоёор,  хоороор   уншалгын урилдаан.  Зальбаралай бадагуудые уншаха www.ehehelen.ru гэһэн сайтын номой һан соо Этигэлэй хамба ламын бүтээл татажа абаад,  үгэнүүдынь зүбөөр,    тодоор  үгүүлэн уншаха. (юрэ уншалга)

Аудиофайлаа  диктофон дээрэ бэшэхэдээ,  даабари уншахынгаа урда  һурагшад нэн түрүүн өөһэдынгөө нэрэ,  нютаг,  бүлэг-һургуули,  ангияа хэлэхэ.

 

ШАГАЙН ТЭМЭЭН ТАЛА

Арад зоноо тэдхэдэг,  элинсэгэйнгээ нютагта заяан гэжэ магтуулһан ажалша,  бүхэриг тэмээндэ зорюулагдаһан шата. Эжы абын дүршэл халан абаха басагад,  хүбүүдтэ зорюулагдаһан урилдаан.

а) МОДОН ДАРХАН. Үгтэһэн даабари дүүргэхэдээ,   өөрын   бодол оруулжа    урлаха  гэжэ оролдогты. Модоор саг – часы урлан дархалха. Эндэ үгтэһэн  мэдээ хэрэглэн, ханын модон саг – часы урлан дархалха.

Саг тухай: Монгол туургата арад зон эртэ дээрэ үеһөө саг тухай нарин ойлгосотой байһан бэлэй. Тэдэнэй байдалдаа тааруулан болбосоруулжа, хэрэглэһээр ерэһэн һэеы гэр болбол нэгэ ёһондоо сагаа тодорхойлон мэдэхэ зэбсэг «наранай сагай» үүргэ гүйсэдхэдэг байһан гээшэ. Һэеы гэрэй тооноор ороһон наранай гэрэл гэр соо сохом юун дээрэ тудаһаарнь хэды саг болоһые тодорхой мэдэжэ болохо юм.

Нэгэ хоногые 12 саг болгожо хубаагаад, хоногой сагые 12 жэлэй нэрээр нэрлэһэн байдаг. Иимэһээ нэгэ сагынь мүнөөнэй хоёр сагтай таараха болоно:

Хулгана — һүни дунда — 23:40-1:40

Үхэр — һүни дундын хойно — 1:40-3:40

Бар — гэгээ шарлаха — 3:40-5:40

Туулай — үүр сайха — 5:40-7:40

Луу — наран мандаха — 7:40-9:40

Могой — наран хөөрэхэ — 9:40-11:40

Морин — үдэ дунда — 11:40-13:40

Хонин — үдэ хэлбыхэ — 13:40-15:40

Бишэн — наран орохын урда — 15:40-17:40

Тахяа — наран орохо (жаргаха) — 17:40-19:40

Нохой — боро хараан — 19:40-21:40

Гахай — одод гараһан хойно — 21:40-23:40

 

б) УРАН БАРИМАЛ (пластилин)  Түмэр сагаан үхэр жэл (буха бэшэ) угтуулан,  2021 оной һүлдэ тэмдэг болохо эзэндээ хайратай Үхэрэй дүрэ урлан зохёохо даабари.

 

Хүндэтэ һурагшад,  онлайн түхэлөөр үнгэрхэ наадамда уран дархашуул болон уран барималшад! Хэһэн бүтээлнүүдэйнгээ гэрэл зурагуудые хэдэн талаһаань буулгаад эльгээгты,  шүүгшэ Чимит лама фотозурагуудартнай оноонуудые табиха (хүүгэдэйнгээ фото буулгахаа ба нэрынь бэшэхээ бу мартагты).

ШАНГУУД ТУХАЙ

1,  2,  3-дахи һуури эзэлһэн һурагшадай бүлэгүүдтэ ба тэдэниие бэлдэһэн багшанартань диплом болон мүнгэн шан (30 мянга,  20 мянга,  10 мянган түхэриг) мүн тусхай бэлэгүүд барюулагдаха.

 

ХЭРЭГЛЭХЭ НОМ ЗОХЁОЛ

  1. Л. Намжилон «Волшебные четки», У-Ү,  1996 он.
  2. Л. Намжилон «Золотые четки» У-Ү, 2001 он.
  3. С.Д. Бабуев, Ц.Ц. Бальжинимаева «Буряад зоной урданай һуудал байдалай тайлбари толи» У-Ү,  2004;
  4. https://buryadxelen.com/»Буряад хэлэн» гэһэн сахим һураха бэшэгэй «Минии бэе»,  «Ёһо заншал»,  «Буряад арад»,  «Эхэ нютаг»;
  5. «Учение Пандито Хамба Ламы Д.Д.Этигэлова», 2016,  2017,  2018,  2019; 2020. Ссылкэ:

https://docs.google.com/document/d/1ejak22tQ0qVnAr_lr8LIgBuv7LaNDtRtdbjHDGftpQs/edit#heading=h.3dpy54d6sgj9

  1. «Буддаадын шажанай үгын тайлбари толи», «Даши Чойнхорлин» университедэй хэблэл,  Ивалга,  2016 он;
  2. «Буряад үнэн» сонин болон бусад сонин, сэтгүүл,  номууд;
  3. Галдан Ленхобоев «Ашатын һайхан заяан» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4356/
  4. Лодон Линховоин «Лодон багшын дэбтэрһээ» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4357/
  5. Сүлжээндэ ороод, фейсбук холбоондо Хамба лама Дамба Аюшеевэй хуудаһа хараха;
  6. «Буряад хэлэнэй тобшо тайлбари толи», У-Ү,  2004
  7. http://soyol.ru/bur/

 

Тестовый конкурс тестовый конкурс

Согласие на обработку данных Согласие на обработку перс данных

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


Манай һонинууд тухай бэшэгүүдые абажа байгты!