мэдээсэл

  • 0

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ». БҮГЭДЭ БУРЯАДАЙ ҺУРГУУЛИНУУДАЙ ХООРОНДО ИВАЛГЫН ДАСАНДА ҮНГЭРЖЭ БАЙДАГ XХII НААДАМАЙ ДҮНГҮҮД

XХII заншалта наадан февралиин 9-эй үдэр Ивалгын дасанда үнгэрбэ. Энэ үдэр 58 һургуулинууд сугларжа мүрысэбэд.

 

«БУРЯАД ХЭЛЭН»

гэжэ номинациин Эрхим бүлэгүүд

  1. Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлгэм
  2. Эрхүү можын Оһын аймагай Үбэсын хүүгэдэй уран бэлигэй байшан
  3. Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг
  4. Хурамхаанай аймагай Барханай дунда һургуулиин 2-дохи бүлгэм
  5. Сэлэнгын аймагай Жаргалантын дунда һургуули
  6. Улаан-Удэ хотын 29-дэхи Буряад гимназии
  7. Ахын аймагай Бүрэнголой дунда һургуули
  8. Хориин аймагай Ааланай дунда һургуули

 

ЭТИГЭЛ ХАМБАДАА ЗАЛЬБАРАЛ, ДОНШУУР МААНИ, САГААН ДАРА ЭХЫН МАГТААЛ

I ҺУУРИ  Сэлэнгын аймагай  Жаргалантын дунда һургуули

II ҺУУРИ  Сэлэнгын аймагай  Сэлэн-Дүүмын дунда һургуули

III ҺУУРИ Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Урагшаа» бүлгэм

 

УРАН ГАРТАН

I ҺУУРИ Дармаева Лена, Бэсүүрэй  аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

II ҺУУРИ  Бутитова Дарису, Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат

III ҺУУРИТогтохоева  Баира, Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули

 

МОДОН ДАРХАН

I ҺУУРИ Бадмаев Заято, Бэсүүрэй  аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

II ҺУУРИ  Дугаржапов Илья, Сэлэнгын аймагай  Сэлэн-Дүүмын дунда һургуули

III ҺУУРИ Чимитов Агван, Улаан-Үдэ хотын Зандан Жуу түб

 

УРАН БАРИМАЛ

I ҺУУРИ Цыдыпова Катияни, Улаан-Удэ хотын 29-дэхи Буряад гимнази

II ҺУУРИ  Залуцкая Алина, Хяагтын аймагай Мөөрөөшын дунда һургуули

III ҺУУРИ Жамсуев Гарма, Ивалгын аймагай Ивалгын дунда һургуули

 

ХАМБА ЛАМЫН ШАН АБАЛГЫН ТЭМСЭЭН

I ҺУУРИ Нанзатов Зоригто, Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат

II ҺУУРИ  Забанова Сэлмэг, Сэлэнгын аймагай  Галуута нуур хотын 4-дэхи дунда һургуули

III ҺУУРИ Жапов Аюржана, Буряад Уласай  үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей – интернадай “Эдиршүүл” гэһэн 2-дохи бүлгэм

 

һуури

Һургуули

оноо

1

Бэсүүрэй  аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг 72,8
2 Улаан-Удэ хотын 29-дэхи Буряад гимнази 69,8
3 Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат 68,3
4 Сэлэнгын аймагай  Жаргалантын дунда һургуули 67,6
5 Ахын аймагай Бүрэнголой дунда һургуули 64
6 Хориин аймагай Ааланай дунда һургуули 62,75
7 Сэлэнгын аймагай  Галуута нуур хотын 4-дэхи дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм 61,2
8 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлгэм 61,05
9 Сэлэнгын аймагай  Ноёхоной дунда һургуули 59,05
10 Сэлэнгын аймагай  Сэлэн-Дүүмын дунда һургуули 59
11 Баргажанай аймагай Баянголой дунда һургуули 56,3
12 Хурамхаанай аймагай Барханай дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм 55,4
13 Улаан-Сүхэ аймагай Шаргалжанай дунда һургуули 55,3
14 Хурамхаанай аймагай Барханай дунда һургуулиин 2-дохи бүлгэм 53,95
15 Ивалгын аймагай Ивалгын дунда һургуули 53,65
16 Хяагтын аймагай Мөөрөөшын дунда һургуули 53,6
17 Хяагтын аймагай Энхэ-Талын дунда һургуули 52,83
18 Сэлэнгын аймагай  Галуута нуур хотын 4-дэхи дунда һургуулиин 2-дохи бүлгэм 52,6
19 Буряад Уласай  үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей- интернадай “Эдиршүүл” гэһэн 2-дохи бүлгэм 52,2
20 Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули 51
20 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Урагшаа» бүлгэм 51
22 Хяагтын аймагай Алтайн дунда һургуули 45,8
23 Захааминай аймагай Захааминай 1-дэхи дунда һургуули 44,9
23 Зэдын аймагай Дэрэстэйн дунда һургуули 44,9
25 Мухаршэбэрэй аймагай Галтайн дунда һургуули 44,5
26 Эрхүү можын Оһын аймагай Үбэсын хүүгэдэй уран бэлигэй байшан 43,6
27 Сэлэнгын аймагай  Харганаагай дунда һургуули 42,45
28 Хэжэнгын аймагай Могсохоной дунда һургуули 42,1
29 Ивалгын аймагай Гэльбэрын дунда һургуули 41,6
30 Хэжэнгын аймагай Чисаанын дунда һургуули 41,3
31 Улаан-Үдэ хотын Зандан Жуу түб 40,8
32 Захааминай аймагай Шара-Азаргын ба Енгорбойн дунда һургуулиинуудай бүлгэм 39,4
33 Улаан-Үдэ хотын суглуулагдамал «Тэрэнги» бүлгэм 39,1
33 Хяагтын аймагай Сүбэгтын дунда һургуули 39,1
35 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын лицей 37
36 Захааминай аймагай Сахирай интернат- һургуули 36,5
37 Сэлэнгын аймагай  Загастайн дунда һургуули 35,6
38 Ивалгын аймагай Дээдэ-Ивалгын дунда һургуули 35
39 Захааминай аймагай Бортын дунда һургуули 33,8
39 Хяагтын аймагай Баян-Булагай дунда һургуули 33,8
41 Улаан-Үдэ хотын 18-дахи дунда һургуули 33,6
42 Хяагтын аймагай Хоронхойн дунда һургуули 30,8
43 Хяагтын аймагай Хяагта хотын 2-дохи дунда һургуули 30,5
44 Улаан-Үдэ хотын 28-дахи Элүүржэлгын интернат-һургуули 30,4
45 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын интернат 30,15
46 Ивалгын аймагай Сотниковой дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм 29,5
46 Улаан-Үдэ хотын 38-дахи дунда һургуули 29,5
48 Улаан-Үдэ хотын 56-дахи физикэ ба тоо бодолгын шэглэлтэй һургуулиин «Солонго» бүлэг 25,6
49 Улаан-Удэ хотын 14-дэхи гимнази 24,6
50 Ивалгын аймагай Сотниковой дунда һургуулиин 2-дохи бүлгэм 23,6
51 Сэлэнгын аймагай  Галуута нуур хотын 4-дэхи дунда һургуулиин 3-дахи бүлгэм 23,5
52 Сэлэнгын аймагай  Галуута нуур хотын 1-дэхи ба 6-дахи дунда һургуулинуудай бүлгэм 18
53 Улаан-Үдэ хотын 56-дахи физикэ ба тоо бодолгын шэглэлтэй һургуулиин «Хонхонууд» бүлэг 17,3
54 Улаан-Үдэ хотын 43-дахи дунда һургуули 16,3
55 Улаан-Үдэ хотын 12-дохи дунда һургуули 10,8
56 Сэлэнгын аймагай  Новоселенгинскын интернат -һургуули 7,5
57 Улаан-Үдэ хотын 3-дахи Лингвистическэ гимнази 5,5
58 Улаан-Үдэ хотын 31-дэхи дунда һургуули 1,6

Тодорхой хүсэнэгтэ үгтэнэ: itog 22

Наадануудай Ивалгын дасанда үнгэрһэнэй хойто үдэр мүн лэ заншалта ёһоороо Буряадай гүрэнэй сэнхир дэлгэстэ хоёр сагай туршада сэхэ дамжуулгада хабаадажа, мүрысөөн үргэлжэлөө.

Энэ удаа, февралиин 10-да энэ дамжуулга 11 сагһаа 13 саг болотор үргэлжэлһэн байна. Эндэ мүн лэ заншалта ёһоороо 6 бүлэг боложо һубаарһан бүлэгүүд хоорондо баһал мүрысөөн үнгэргэгдэжэ, шангай һууринууд иигэжэ гараа:

I ҺУУРИ  Улаан-Үдын һургуулинуудай бүлэг 64 оноо

II ҺУУРИ  Хори буряадай бүлэг  63 оноо         

III ҺУУРИ Сэлэнгэ буряадай бүлэг 54 оноо

IV ҺУУРИ Хори буряадай бүлэг 53 оноо

V ҺУУРИ Эрхүү буряадай бүлэг 38 оноо

VI ҺУУРИ Баргажан буряадай бүлэг 33 оноо

 

 

 

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

Соносхол

«Үндэһэтэнэй үбэлэй хубсаһан» фестивалиин хэмжээндэ «Эжы баабайн хөөрхэхэн» гэһэн урилдаан 2 һарын (Ехэ улаан һарын) 16-да, үдэрэй 2 сагһаа Сагаалхын һайндэрэй үедэ ФСК-гай танхим соо үнгэрхэ. Урилдаанда орогшодой бүтээлнүүдые уридшалан харалга февралиин 14-дэ үнгэрхэ.

Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын «Эхэ хэлэн – манай баялиг» наадамай уран гартанай урилдаанда хониной арһаар элдэб хубсаһа оёһон басагад нэгэ бүлэг болоод, энэ тэмсээндэ оролсохонь гэжэ дуулганабди.

Тиимэһээ февралиин 9-дэ үнгэрхэ 22-дохи наадамда ерэхэдээ, оёһон хубсаһаа абаад ерэгты. Хүтэлбэрилэгшэдтэеэ урилдаанай дүримтэй танилсажа, харалгада табиха үбэлэй хубсаһа шэлэн абалга суг хамта үнгэргэхэт! Энэ ехэ хэмжээнэй урилдаанда амжалта туйлахынтнай түрүүшын алхам-бэлдэлгын, эмхидхэлэй үе гэжэ ойлгоё, хүндэтэ уран гартай басагаднай!

Для участия в Республиканском фестивале зимнего бурятского национального костюма  приглашается команда девочек номинации “Уран гартан” Всебурятского конкурса “Эхэ хэлэн – манай баялиг”. Показ костюмов состоится  16 февраля на Гранд-концерте празднования бурятского национального праздника Сагаалган в Физкультурно-Спортивном комплексе г. Улан-Удэ 16 февраля. (Предварительный просмотр костюмов в РЦНТ 14 февраля). Поэтому просим все готовые вещи привезти с собой на 22 конкурс 9 февраля 2017 года в Иволгинский дацан.

 

Багша-дизайнер Баярма Митупова

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ» Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын XXII наадам

Буддын шажантанай заншалта Сангхын дурадхалаар эмхидхэгдэнэ

Эбээн тэдхэгшэ: худалдаа-наймаанай «Абсолют» хамжаан

2018 оной 2 һарын 9-10

Наадамай зорилгонууд

  • Наадам буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлэээхэ, нютаг хэлээрээ харилсаха таарамжатай оршон байгуулхын тула эмхидхэгдэнэ.
  • Хүүгэд, залуушуулые буряад хэлэ үзэхэдэнь урмашуулан дэмжэжэ, түрэл арадайнгаа хэлэ, соёл, уралиг, түүхые саашань арьбадхан болбосоруулха хүсэл түрүүлжэ, түрэл арадай баялиг болохо эжы, абынгаа хэлэ хүндэлэн үргэлжэлүүлхэ хүсэл түрүүлхэ.
  • Эхэ хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулха зорилготойгоор үнгэрхэ даабаринуудаа үргэдхэхэ, хүүгэдэй зохёохы арга боломжо хурсадхаха.

 Наадамай үнгэрхэ болзор, хаяг:

  • XXII наадамай 1-дэхи шата 2018 оной 2 һарын 9-дэ «Даши Чойнхорлин» гэһэн Буддын шажанай Ехэ һургуулида үнгэрхэ (Ивалгын дасан). Бүридхэл: 9.00 – 10.00
  • XXII наадамай 2-дохи шата – XV телевизионно наадам 2 һарын 10-да Буряадай гүрэнэй телевиденидэ үглөөнэй 11:00 сагһаа үдын 13:00 болотор үнгэрхэ.

Наадамда хабаадагшадта:

  1. Найман (8) хүнһөө бүридэһэн бүлгэм соо эхин, дунда, ахамад ангинуудай һурагшад заатагүй орохо ёһотой. Бүлгэмэй бүридэлдэ 70 хубинь басагад байха зэргэтэй (басагад буряад заншалаар үһэеэ гүрэхэ).
  2. Анхан даабари бүхэндэ бүлэгүүдһээ тусхай бэлэдхэлтэй 1 гэшүүн ородог байгаа. Мүнөө энэ гуримаар «Уран гартан», «Уран дархан», «Уран баримал», «Хамба ламын шан абалгын тэмсээн» гэһэн номинациин гэшүүд хүдэлхэ. Харин бүлэгэй бэшэ гэшүүд хамта (4-5 хүн) Хэлэ хүгжөөлгын даабарида хабаадаха (бейджигүүдтэй байха). Тиимэһээ нэгэ үрөө соо 6-7 бүлэгүүд хамта орожо, даабаринуудые дүүргэхэ болоно (нэгэ доро 6-7 үрөө соо 40 гаран бүлэгүүд 1,5-2 часай туршада хүдэлхэ зэргэтэй).

Бүлэгөөрөө хабаадаха тэмсээнүүд: Блиц-урилдаан», «Бэлигүүн толи», Сэдэбтэ толи, «Уран бэлигтэй, ульгам хэлэтэй». Эдэ урилдаануудта үхибүүд бүлэгөөрөө ороод, бүгэдэ нэгэ доро даабари дүүргэхэ. Үдэһөө урда наадамда ерэһэн бүхы бүлэгүүд туршалгаа гаража дүүргэхэ ёһотой.

  1. Үдын хойно команданууд (8 хүн) үрөөнүүдээр таража, «Этигэл Хамбын магтаал», «Доншуур маани», «Сагаан Дара эхын магтаал…» уншаха. Иимэ түхэлөөр үнгэрһэн урилдаанаймнай удаа бүхы оноонууд согсологдожо, һууринууд олгогдохо.

Наадамай эрилтэнүүд:

  • Наадамда орогшод сүлөө сэдэбээр хөөрэлдэхэ, һанал бодолоо найруулан зохёохо дадал, дүршэлтэй байха.
  • Нютаг бүхэниие түлөөлжэ ерэгшэд өөрынгөө нютаг хэлэн дээрээ хэлэхэ, хөөрэхэ, хэһэн ажалаа хамгаалха.

Нэмэлтэ мэдээсэл АНХАРАГТЫ: 

  1. Наадамай гурим һэлгэгдээ: танхимуудаар тарахадаа, бүлэгүүдээрээ хүдэлжэ, даабаринуудые дүүргэхэ. Бүлгэмүүдэй абаһан оноонуудаар һууринууд олгогдохо.
  2. Наадамай эрилтээр эхин, дунда, ахамад ангинуудай һурагшад заатагүй оролсохо гэһэн заршам хубилгаһан бүлгэмүүдэй оноо дарагдаха. ЭНДЭ ГАНСА АХАМАД АНГИНУУДҺАА БҮРИДЭҺЭН БҮЛГЭМҮҮД ТУХАЙ ХЭЛЭГДЭНЭ.
  3. Буряад хэлэ хүгжөөлгын даабари бүхэндэ жюриин гэшүүдэй табиһан оноонууд бүридхэгдөөд, нэгэ сэгнэлтээр табигдаха. Жэшээнь: Блиц – 10 оноо, Бэлигүүн толи – 8 оноо, Сэдэбтэ толи (дотороо 2 сэгнэлтэтэй) 6,5 оноо + 7,5 оноо, «Уран бэлигтэй, ульгам хэлэтэй» – 10 оноо, хамта = 42,0

НААДАМАЙ ШАТАНУУД

Табан хушуу мал гэгдэһэн морин, үхэр, хонин, ямаа, тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадамай шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Шагайнууд хонин, ямаан, морин, үхэр, тэмээн гэһэн ондо ондоо үзэгдэлтэй байдаг юм. Хабтайжа бүхыгөөд унаһан шагайе «хонин» («бүхэ»), хонхойгоод унаһыень «ямаан» («хонхо»), бүтүү талаараа өөдөө хараад тогтоһониинь «морин», хээтэй хажуугаараа өөдөө хараһаниинь «үхэр», сомсойгоод тогтошоһониинь «тэмээн» («ёро») болодог юм.

 

I ШАТА

 

  1. МОРИН ТАЛА

Нютаг хэлэнэй толи

 

  1. ХОНИН ТАЛА

а) Блиц-урилдаан

б) «Бэлигүүн толи»

 

  1. ҮХЭР ТАЛА 

а) Сэдэбтэ (тематическа) толи

б) Уран бэлигтэй, ульгам хэлэтэй

 

  1. ЯМААН ТАЛА

а) Этигэл Хамбадаа Зальбарал

б) Доншуур маани

в) Сагаан Дара Эхын магтаал

 

  1. ТЭМЭЭН ТАЛА

а) Уран гартан

б) Уран баримал

в) Модон дархан

 

II ШАТА

БУДДЫН ШАЖАН ТУХАЙ ХАМБЫН ШАН АБАЛГЫН ТЭМСЭЭН

 

 

МЭДҮҮЛГЫН ЖЭШЭЭ

Аймаг __________________________________Һургуули____________________________

Хүтэлбэрилэгшэ багшын (багшанарай) обог нэрэ ______________________________________________________________________

Холбоо бариха утаһан, email:_____________________________________________

Гэрэй хаяг:____________________________________________________________

Багшын паспортын дугаар болон хэзээ, ямар байгуулга олгоһон тухай мэдээсэл:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________

ИНН ____________________________ СНИЛС:______________________________

Мэдүүлгэ толи хоёроо 2 һарын 6 болотор эльгээгты.

НААДАМАЙ ДҮРИМҮҮД

I ШАТА

ШАГАЙН МОРИН ТАЛА

Холо газарые ойртуулдаг, хариин зониие нэгэдүүлдэг, хазаар дараа хатартай морин эрдэниин нэрэтэй түрүүшын мүрысөөн.

Буряад хэлэнэй нютагай аялгын толи

Толи дээрэ багшанарай хэды жэл соо хүдэлжэ байһан ажалай дүн мүнөө зундаа хараха аргатай болобобди. Нютаг хэлэнэй толинуудай түрүүшын толи – 6500 үгэтэй «Шаргалжан нютагай буряад-ород хэлэнэй толи» Санкт-Петербург хотодо «Просвещени» хэблэлдэ гаража, нютаг зондоо тараагдаа гэжэ дуулгая. Ном гараһанай баяр Арадай Хуралай ехэ танхим соо 8 һарын 24-дэ үнгэрөө. Мүнөө хэблэлдэ Харлан нютагай толи тушаагданхай, Баргажанай Улан нютагай толи бэлдэгдэжэ байна.

Толи хэблэлдэ бэлдэжэ дүүргэһэн бүлэгүүдһээ бэшэ һургуулинууд урда урилдаанда үгтэһэн даабаринуудаа дабтанабди. Толиингоо удха, бүридхэл нарибшалан харагты – словари оформлять по алфавиту точно по образцу без граф, таблиц, литературных сравнений с указанными курсивами, нумерацией страниц, заглавные слова печатать полужирным шрифтом. Хүдэлмэриин хэмжээн: 3000 үгэһөө үлүү байха зэргэтэй. ЭНЭ НААДАМДА ТОЛИНУУД СЭГНЭГДЭХЭ.

Хори буряадуудай шэнжэлһэн хүдэлмэри амяараа хэблэгдэн гараха, тиимэһээ энэ ажалдаа тон наринаар хандагты! Толи бэлдэхэ даабарида хори хэлэтэй бүлэгүүд нютагайнгаа зоной обог, нэрэ, ара нэрэнүүдэй, нютагайнгаа газар уһанай буряад нэрэнүүдэй удха тайлбарилха гэһэн байгаа. Энэ ажалдаа урданай угай бэшэгүүдые хэрэглэжэ, буряад, эвенк, түгэд нэрэнүүдэй удха тайлбарилагты. Урда наадамда эльгээһэн хүдэлмэринүүдтээ материал нэмэжэ эльгээгты.

ШАГАЙН ХОНИН ТАЛА

Ууса дүүрэн хэшэгтэй, урдаа хараха хушуута мал, хонгор дайдымнай шэмэг – хун сагаан хонин эрдэниин нэрэтэй хоёрдохи тэмсээн.

а) Блиц-урилдаан «Сагаалхын ехэ үдэр угтуулан…».  http://ehehelen.ru/blits-urildaan-hhii-dohi-naadam/  Эндэ үгтэһэн асуудалнуудта харюу бэлдэхэ.

Энэ урилдаанда бүлгэмэй түлөөлэгшэд 20 асуудалда (сайт дээрэхи асуудалнуудһаа) харюу үгэхэ. Сайт дээрэ үгтэһэн асуудалнуудые харахадаа, урда наадамуудта олонхи асуудалнуудынь үгтэһэн байгаа гэжэ анхараа бэзэт. Буряад арадай зан заншал, Сагаа һарын үдэрнүүдтэ үнгэрдэг ёһололнууд, хэрэглэгдэдэг зүйлнүүд, хүндын хоол ундан, зурхай тухай мэдэсэ бэхижүүлхэ зорилготойгоор энэ даабари үгтэнэ. Түргөөр, тодоор хэлэхэ гэжэ оролдооройгты, зүб харюунуудайтнай тоогоор оноо табигдаха.

б) «Бэлигүүн толи». Эндэ Э-Х. Галшиевай зохёолһоо үгтэһэн һургаалнуудай удхатай танилсагты. Удхаарнь асуудалнууд үгтэхэ, тэдэндэ харюусаха аргатай болохо ёһотойт http://ehehelen.ru/beliguun-toli-xxii-naadam/

в) Сэдэбтэ (тематическа) толи. Бүлгэмэй гэшүүд билеэд татан, асуудалнуудта харюусаха. 1) Хүниие зураглалга 1) хүнэй гадаада тала 2) хүнэй дотоодо тала гэһэн сэдэбээр хүдэлхэбди. Энэ тэмсээндэ бүлэг бүхэнһөө 2  хүн хабаадаха. Үгтэһэн 2 сэдэбүүдээр билеэд абаад, үгтэһэн холбуулалнуудые буряад хэлэн дээрээ оршуулхат, тэрэнэйнгээ дүнгөөр оноонуудые абахат. http://ehehelen.ru/sedebte-toli-xxii-naadam/

 

ШАГАЙН ҮХЭР ТАЛА

«Үнеэтэй айл үлдэхэгүй, булагтай газар гандахагүй» гэһэн үгын ёһоор гандашагүй абьяас бэлигээ харуулха мүрысөөн.

 

БАЯН ХЭЛЭТЭЙ АРАД – ЕРЭЭДҮЙТЭЙ

а) «Уран бэлигтэй, ульгам хэлэтэй»

2018 оной 2-дохи һарын 16-да газар шара нохой жэл угтан абахаяа байнабди. «Нохой – хүнэй нүхэр» гэһэн гаршаг доро бүридхэгдэһэн видео-суглуулбаринууд бүлэгүүдтэ амяарлан дурадхагдана: а) мультигуудта өөһэдын сюжет зохёохот, абяа оруулхат, б) нохой тухай баримтануудтай хэһэгүүдэй удхатай танилсаад, абяаень болюулаад, өөһэдын хөөрөө хэхэт. Урилдаанда нэгыень шэлээд бэлдэгты.  http://ehehelen.ru/videoroliguud-nohoj-hunej-nuher-xxii-naadam/

ШАГАЙН ЯМААН ТАЛА

Һүбэлгэн гээшэнь аргагүй, хурдан түргэниинь гайхалтай, бэлшээриин һайниие бэдэрдэг, бэрхэшээл гэжэ мэдэдэггүй ямаанай зан абариие һайшаажа, удаадахи мүрысөө дурадханабди.

БУЯН ХЭШЭГ УРЯАЛАЯ!

а) «Этигэл Хамбадаа Зальбарал». Уран гоёор, сээжээр уншалгын урилдаан. Командын гэшүүд жээрэбэй ёһоор тудаһан Зальбаралай бадагуудые уншаха http://ehehelen.ru/etigel-hambyn-zalbaral гэһэн сайтын номой һан соо Этигэлэй хамба ламын бүтээл татажа абаха.

б) «Доншуур маани» сээжээр гүйсэдхэхэ http://ehehelen.ru/donshuur-maani гэһэн хаягаар үгэнь үгтэбэ. Заатагүй нэгэ бадаг бүлэгэй гол дуушан гансаараа гүйсэдхэхэ, удаань бэшэниинь тодон абаад,саашань суг үргэлжэлүүлхэ жэшээтэй.

в) «Сагаан Дара Эхын магтаал» сээжээр гүйсэдхэхэ: http://ehehelen.ru/sagaan-darhin-sedhel-mete-hurdyn-magtaal-xiii-naadam

ШАГАЙН ТЭМЭЭН ТАЛА

Арад зоноо тэдхэдэг, элинсэгэйнгээ нютагта заяан гэжэ магтуулһан ажалша, бүхэриг тэмээндэ зорюулагдаһан шата. Эжы абын дүршэл халан абаха басагад, хүбүүдтэ зорюулагдаһан урилдаан.

а) Уран гартан

Хүндэтэ басагад, гэртээ хониной арһа элдэхэ даабари үгтэнэ. Арһа элдэлгэ тухай Ивалгын дасан тусхай кино буулгажа, наадамай сайт дээрэ табинхай, тэрэниие анхарагты: http://ehehelen.ru/honinoj-arha-eldelge/

АРҺА ЭЛДЭЛГЭ ТУХАЙ

  1. Арһаяа уһанда дэбтээхын урдахана үлүү нооһыень хайшалжа абагты.
  2. Дэбтээхэ раствор: 10 грамм дабһа 1 литр уһанда хэжэ худхагты, 0,5 формалин нэмэжэ болоно. Уһантнай ходо хүйтэн байха ёһотой, дэбтээхэ сагтнай арһанайнгаа бэлэн болоһонһоо дулдыдаха.
  3. Пикель эдеэн: 10-12 грамм уксусна кислота 1 литр уһанда хээд худхаха, 50 грамм дабһа нэмэжэ дахин худхаха. Бэлдэһэн пикель эдеэн соогоо 8-10 час соо арһаяа байлгаха. Дараань арһаяа халимнажа, дахяад энэл эдеэн соогоо 6-8 саг дэбтээн байлгаха.
  4. Арһаяа нооһоорнь газаашань харуулаад, 1 һүни дэлгээн хонуулха.
  5. Дубитель эдеэн: 4 грамм хромбит, 50 грамм дабһа хоёрые 1 литр уһанда хэжэ худхаха. Энэ бэлдэһэн раствортнай 20-25 градус байха ёһотой. Арһаяа энэ эдеэн соо дэбтээжэ, 10-12 сагай туршада дублени хэхэт. Эхин дээрээ һайса гэдэг худхаха шухала, дараань 1-2 саг болоод заабол худхажа байгты.
  6. Арһаяа гаргажа, 8-10 сагай туршада дулаан газарта дэлгээгты (наран доро бэшэ).
  7. Нейтрализаци: 1 литр уһанда 4 грамм сода хэгты. Худхаад, арһаяа зөөлэрүүлхын тула 3-4 сагай туршада энэ раствор соо байлгаха. Энээниие хээгүйдэ арһан хахарха, муу болохо.
  8. Арһаяа тоһодохо эдеэн: 50 грамм АИ 12 тоһон, 1 томо халбага привацел, 50 мг скипидар, 1 бага халбага сахар. Бүгэдынь худхаад, 1 литр бусалжа байһан уһа нэмээд, һайн худхаха. Сайхан һүнэй үнгэтэй болоһон энэ эдеэгээ арһандаа биирээр түрхихэ. Эдеэ һайса оруулһан арһа элдэхэдэ бэлэн.
  9. Арһаяа хатаахадаа тойруулан татаха хэрэгтэй.

Арһа элдэлгээр асуудал байбал, Сультим ламада хандагты: 8 (924) 657-53-00

Арһаар юумэ бүтээхэ гээшэ урматай ажал. Гэртээ элдэһэн арһаараа басагаднай элдэб зүйлнүүдые бүтээжэ, оёдолой онол аргануудтай танилсадаг. Ажалдаа хэрэглэхэ арһа, утаһа, зүү, хурабша г.м. абаад ерэхэ хэрэгтэй. Энэ ажал иимэ оноонуудаар сэгнэгдэхэ: арһа гараараа элдэлгэ – 10 оноо хүрэтэр, бэлэн арһа (худалдаанай) асарбал, 0 оноо абахат; оёдол – 5 оноо. Урда наадануудта дүүргээгүй ажалнуудаа – оёжо байһан арһан дэгэлнүүдээ заабол абаад ерэгты. Гэрэй даабари: лекало, хэб зурагуудаа, нэгэ арһан дэгэлэй 4-5 арһануудые асарха, юуб гэбэл, һуралсалай жэлэй дууһатар эрэшүүлэй арһан дэгэл бүтээхэ ёһотойбди.

б) Модон дархан. 20-дохи наадамда «Уран дархан» гэһэн урилдаанда бурханай ном зосоонь хэжэ хадагалдаг, ута гонзогор модон хобто-соглиг дархалха (футляр для религиозных сочинений)

в) Уран баримал. Гарахаа байһан жэлэй һүлдэ тэмдэг – нохойн дүрэ пластилинээр хээд ерэхэ. (хүдэлмэриин дүрсэ, хэмжүүр – өөрын дураар хэхэ).

II ШАТА

БУДДЫН ШАЖАН ТУХАЙ. Хамба Ламын шан абалгын тэмсээн

Дэлхэйн гайхал боложо, буддын шажанай гүн шанарта удхые хизааргүй үндэртэ үргэжэ шадаһан 12-дугаар Бандида Хамба лама Даша-Доржо Этигэлов 2008 онһоо хойшо онсо саадын аргаар чойнжин лама Бимба Доржиевтай харилсан, дээдын номнол дамжуулна. Этигэл Хамбын сургаал http://ehehelen.ru/etigel-hamba-lamyn-surgaal-xxii-naadam/

Шагналга тухай

1, 2, 3-дахи һуури эзэлһэн һурагшадай бүлэгүүдтэ ба тэдэниие бэлдэһэн багшанартань диплом болон мүнгэн шан (30 мянга, 20 мянга, 10 мянган түхэриг) мүн тусхай бэлэгүүд барюулагдаха.

ХЭРЭГЛЭХЭ НОМ ЗОХЁОЛ

С.Д. Бабуев, Ц.Ц. Бальжинимаева. «Буряад зоной урданай һуудал байдалай тайлбари толи»;

«Буряад хэлэн» гэһэн сахим һураха бэшэгэй «Ёһо заншал», «Буряад арад», «Эхэ нютаг» гэhэн бүлэгүүд;

«Учение Пандито Хамба Ламы Д.Д.Этигэлова», 2016, 2017;

«Буддаадын шажанай үгын тайлбари толи» 2016;

«Буряад үнэн» һонин болон бусад сонин, сэтгүүл ба номууд;

Ц. Б. Будаев «Оньһон үгэ оншотой» У-Ү., 1988

И. Мадасон «Буряад арадай оньһон, хошоо үгэнүүд», У-Ү, 1960

Замбалова Татьяна «Табан хушуу мал»;

Галдан Ленхобоев «Ашатын һайхан заяан» http://soyol.ru/culture/books/4356/ PDF / 3.9 Мбайт энэ файл татажа абаха;

Лодон Линховоин «Лодон багшын дэбтэрһээ» http://soyol.ru/culture/books/4357/ PDF / 3.65 Мбайт энэ файл татажа абаха;

Сүлжээндэ ороод, фейсбук холбоондо Хамба лама Дамба Аюшеевэй хуудаһа хараха;

http://ehehelen.ru

 

Ямар нэгэн асуудалай гарабал, аймагайнгаа шэрээтэ ламанарта, мүн энэ сахим хаягаар хандажа болохо: exexelen@gmail.com Я. Ц. Ивахиновагай гар утас: +7 951 636 9069

 

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ». БҮГЭДЭ БУРЯАДАЙ ҺУРГУУЛИНУУДАЙ ХООРОНДО ИВАЛГЫН ДАСАНДА ҮНГЭРЖЭ БАЙДАГ XХI НААДАМАЙ ДҮНГҮҮД

I заншалта наадан декабриин 22-ой үдэр Ивалгын дасанда үнгэрбэ. Энэ үдэр Буряад Уласай аймагуудай, Улаан-Үдэ хотын, Үбэр-Байгалай хизаарай 57 һургуулинууд сугларжа мүрысэбэд.

Эндэ гараһан хамтын дүнгүүд ямар нэрлэгдэһэн заабаринуудаар үнгэрһэн мүрысөөнүүдһээ бүридэбэ гээшэб, тиихэдэ тэндэ илажа, шангай һууринуудта гарагшад тухай мэдээсэл:

 

 «БУРЯАД ХЭЛЭН» гэжэ номинациин эрхим бүлэгүүд

  1.  Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей – интернадай “Эдиршүүл” гэһэн 2-дохи бүлгэм
  2. Сэлэнгын аймагай Галуута нуур хотын 4-дэхи дунда һургуули
  3. Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей – интернад
  4. Бэсүүрэй аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг
  5. Зэдын аймагай Дэрэстэйн дунда һургуули
  6. Зэдын аймагай Доодо-Бургалтайн дунда һургуули ,
  7. Сэлэнгын аймагай Жаргалантын дунда һургуули
  8. Улаан-Үдэ хотын 29-дэхи Буряад гимнази
  9. Зэдын аймагай Цагаатайн дунда һургуули

 

ЭТИГЭЛ ХАМБАДАА ЗАЛЬБАРАЛ, ДОНШУУР МААНИ, САГААН ДАРА ЭХЫН МАГТААЛ

I ҺУУРИ Сэлэнгын аймагай  Галуута нуур хотын 4-дэхи дунда һургуули

II ҺУУРИ  Зэдын аймагай Цагаатайн дунда һургуули

III ҺУУРИ Сэлэнгын аймагай Ноёхоной дунда һургуули

 

УРАН ГАРТАН

I ҺУУРИ Токтохоева Баира, Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули

II ҺУУРИ  Бадмаева Арюна, Зэдын аймагай Доодо-Бургалтайн дунда һургуули

III ҺУУРИ Дармаева Елена, Бэсүүрэй  аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

 

МОДОН ДАРХАН

I ҺУУРИ Бадмаев Заято, Бэсүүрэй  аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг

II ҺУУРИ  Балданов Буда, Бальжиров Пурбэ, Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули

III ҺУУРИ Жанцанов Ринчин, Улаан-Үдэ хотын суглуулагдамал «Тэрэнги» бүлгэм

 

УРАН БАРИМАЛ

I ҺУУРИ Цыдыпова Катияни, Улаан-Үдэ хотын 29-дэхи Буряад гимнази

II ҺУУРИ Сотников Эрдэм, Улаан-Үдэ хотын 50-дахи дунда һургуули

III ҺУУРИ Гулиева Тамилла, Улаан-Үдэ хотын 64-дэхи дунда һургуули

 

 ХАМБА ЛАМЫН ШАН АБАЛГЫН ТЭМСЭЭН

 I ҺУУРИ Дондокова Соелма, Сэлэнгын аймагай Ноёхоной дунда һургуули

II ҺУУРИ  Нанзатов Зориг, Буряад Уласай  үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей – интернад

III ҺУУРИ Тулесонова Сурэна, Хяагтын аймагай Энхэ-Талын дунда һургуули

 

һуури Һургуули Оноо
1 Бэсүүрэй  аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг 58,4
2 Сэлэнгын аймагай  Жаргалантын дунда һургуули 57,9
3 Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат 56,7
4 Зэдын аймагай Доодо-Бургалтайн дунда һургуули 55,4
5 Улаан-Сүхэ аймагай Шаргалжанай дунда һургуули 54,54
6 Улаан-Үдэ хотын 29-дэхи Буряад гимнази 53
7 Буряад Уласай  үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей – интернадай “Эдиршүүл” гэһэн 2-дохи бүлгэм 52,2
8 Сэлэнгын аймагай Харганаагай дунда һургуули 50
9 Хяагтын аймагай Энхэ-Талын дунда һургуули 49,95
10 Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули 49,32
11 Зэдын аймагай Петропавловкын дунда һургуули 47,6
12 Зэдын аймагай Цагаатайн дунда һургуули 46,2
13 Зэдын аймагай Дэрэстэйн дунда һургуули 45,02
14 Сэлэнгын аймагай Ноёхоной дунда һургуули 43,6
15 Хяагтын аймагай Алтайн дунда һургуули 43,2
16 Хяагтын аймагай Мөөрөөшын дунда һургуули 42,9
17 Улаан-Үдэ хотын суглуулагдамал «Тэрэнги» бүлгэм 42
18 Мухаршэбэрэй аймагай Галтайн дунда һургуули 41,6
19 Хяагтын аймагай Хяагтын -Адагай дунда һургуули 40,9
20 Сэлэнгын аймагай Загастайн дунда һургуули 38,4
21 Хяагтын аймагай Хяагта хотын 4-дэхи дунда һургуули 37,6
22 Хяагтын аймагай Хяагта хотын 3-дахи дунда һургуули 34,9
23 Улаан-Үдэ хотын 64-дэхи дунда һургуули 34,5
24 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуули 33,7
25 Баргажанай аймагай Лугшахаанай дунда һургуули 33
26 Ивалгын аймагай Гэльбэрын дунда һургуули 33
27 Улаан-Үдэ хотын 9-дэхи дунда һургуули 32,3
28 Тарбагатайн аймагай  Дээдэ-Саянтын элүүржэлгын интернат-һургуули 31,9
29 Сэлэнгын аймагай  Галуута нуур хотын 4-дэхи дунда һургуули 31,7
30 Хяагтын аймагай Ехэ-Нугын дунда һургуули 31,2
31 Яруунын аймагай Эгэтын-Адагай  дунда һургуули 31,2
32 Хяагтын аймагай Субэгтын дунда һургуули 31
33 Хяагтын аймагай Баян-Булагай дунда һургуули 30,8
34 Улаан-Үдэ хотын 58-дахи дунда һургуули 29,8
35 Ивалгын аймагай Сотниковой дунда һургуулиин 1- дэхи бүлгэм 29
36 Ивалгын аймагай Доодо-Ивалгын дунда һургуули 27,9
37 Ивалгын аймагай Сотниковой дунда һургуулиин 2- дохи бүлгэм 24,9
38 Улаан-Үдэ хотын 20-дахи дунда һургуули 23,7
39 Улаан-Үдэ хотын 38-дахи дунда һургуули 23,3
40 Улаан-Үдэ хотын 50-дахи дунда һургуули 23,12
41 Улаан-Үдэ хотын 41-дэхи дунда һургуули 23,06
42 Улаан-Үдэ хотын 28-дахи Элүүржэлгын интернат-һургуули 23
43 Сэлэнгын аймагай Юрөөгэй дунда һургуули 21,5
44 Улаан-Үдэ хотын 13-дахи дунда һургуули 18,6
45 Улаан-Үдэ хотын 56-дахи дунда һургуулиин «Солонго» бүлгэм 18,2
46 Улаан-Үдэ хотын 56-дахи дунда һургуулиин «Хонхонууд» бүлгэм 17,4
47 Улаан-Үдэ хотын 47-дохи дунда һургуули 16,4
48 Улаан-Үдэ хотын 26-дахи дунда һургуули 16,3
49 Улаан-Үдэ хотын 2-дохи дунда һургуули 15,3
50 Хяагтын аймагай Хоронхойн дунда һургуули 13,5
51 Улаан-Үдэ хотын 32-дахи дунда һургуули 13,2
52 Улаан-Үдэ хотын 17-дохи дунда һургуули 13,1
53 Ивалгын аймагай Дээдэ-Ивалгын дунда һургуули 7,7
54 Хяагтын аймагай Хяагта хотын 2-дохи дунда һургуули 7,2
55 Ивалгын аймагай Гурэльбын дунда һургуули 3,4
56 Улаан-Үдэ хотын 55-дахи дунда һургуули 2,76
57 Сэлэнгын аймагай  Галуута нуур хотын 1-дэхи дунда һургуули 2,56

Тодорхой хүсэнэгтэ үгтэнэ: itog 21

Наадануудай Ивалгын дасанда үнгэрһэнэй хойто үдэр мүн лэ заншалта ёһоороо Буряадай гүрэнэй сэнхир дэлгэстэ хоёр сагай туршада сэхэ дамжуулгада хабаадажа, мүрысөөн үргэлжэлөө.

Энэ удаа, декабриин 23-дэ энэ дамжуулга 11 сагһаа 13 саг болотор үргэлжэлһэн байна. Эндэ мүн лэ заншалта ёһоороо 6 бүлэг боложо һубаарһан бүлэгүүд хоорондо баһал мүрысөөн үнгэргэгдэжэ, шангай һууринууд иигэжэ гараа:

I ҺУУРИ                     Сэлэнгэ буряадай бүлэг                        75 оноо

II ҺУУРИ                    Улаан-Үдын һургуулинуудай бүлэг      70 оноо         

III ҺУУРИ                   Зэдын буряадуудай бүлэг                      65 оноо

IV ҺУУРИ                  Хори буряадай бүлэг                                57 оноо

V ҺУУРИ                   Ивалгын буряадай бүлэг                        52 оноо

VI ҺУУРИ                  Баргажан буряадай бүлэг                      36 оноо

 

 

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

Эрдэни-Хайбзун Галшиев. Бэлигэй толи — Зерцало мудрости

Бэлигүүн толиин абяа буулгалга эндэ дараад татажа абагты https://cloud.mail.ru/stock/JCr9dM9kmBSUgkaQTMtP1VuB

Эндэ дараад толи хаража болоно: Толи

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


Манай һонинууд тухай бэшэгүүдые абажа байгты!