мэдээсэл

  • 0

46-дахи наадамай положени

БУДДЫН ШАЖАНТАНАЙ ЗАНШАЛТА САНГХА

«ДАШИ ЧОЙНХОРЛИН» БУДДЫН ШАЖАНАЙ ЕХЭ СУРГУУЛИ

«ЭХЭ ХЭЛЭНМАНАЙ БАЯЛИГ»

Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын 46дахи наадам

2022 оной майн 20

Эбээн тэдхэгшэБУРЯАД УЛАСАЙ БОЛБОСОРОЛОЙ

БА ЭРДЭМ УХААНАЙ ЯАМАН

 

НААДАМАЙ ЗОРИЛГОНУУД

– Наадам буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлээхэ,  эхэ хэлээ хүндэлхэ,  нютаг хэлээрээ харилсаха таарамжатай оршон байгуулхын тула эмхидхэгдэнэ.

– Наадамай гол зорилго – аман хэлэ хүгжөөхэ,  нютаг хэлэнэй үгүүлбэриин аялга һайнаар ойлгохо,  хэлэхэ дадалтай болгохо. Буряад хэлэ үзэхэдэнь урмашуулан,  түрэл арадайнгаа хэлэ,  соёл,  уралиг арьбадхаха хүсэл дэмжэнэ.

– Эхэ хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулха даабаринуудаа үргэдхэхэ,  хүүгэдэй урлаха,  зохёохо арга боломжо хурсадхаха.

НААДАМАЙ САГАЙ ХУБААРИ

Анхарагты!!! Наадам сахим түхэлөөр үнгэрхэ. Майн 18-да үдэрэй 15.00 сагта онлайн аргаар тестовэ даабари дүүргэлгын шата эхилхэ. Энэ даабарида бүлэгһөө 1 хүн орохо ёһотой. Дүн гаргалга, илагшадые он-лайн шагналга  майн 20-до үдэшын 18.30 сагта үнгэрхэ. Наадамай эрилтэнүүдые һайн уншагты. Мэдүүлгэтэеэ Согласие гэһэн данса эльгээхэеэ бу мартагты!

 

НААДАМАЙ ЭРИЛТЭНҮҮД

– Мэдүүлгэ,  Согласие болон тус урилдаанда бэлдэн дүүргэһэн даабаринуудаа  майн 17  болотор exexelen@mail.ru  гэһэн сахим хаягаар эльгээгты.

– Даабаринуудаа эльгээхэдээ бэшэг бүхэнэй сэдэбтэ (темэ соо) нютагайнгаа,  хүдэлмэриин нэрэ бэшэгты: Жэшээнь: Аалан: Дархан,  Уран баримал,  Сургаал,  Бэлигүүн толи.

Анхарагты! Танай соносохо хүдэлмэринүүд радиодамжуулгын эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой:

– аудиофайл бэшэхэдээ,  хоолойгоо сэбэрээр шэнгээгты. Диктофондо үлүү абяа,  шууяа,  түерөө оруулхагүй (холодильник,  телевизор,  радио,  телефон болюулха,  түлижэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

– Бүхы ажалаа 1-2 бэшэг соо хамталаад эльгээхэ! Буддын шажанай Ехэ һургуулида шалгадаг хүдэлмэринүүдые (Этигэл Хамбадаа зальбарал,  Бэлигүүн толи,  Модон дархан,  Уран баримал) нэгэ бэшэг соо ябуулагты.

Нүгөө бэшэг соо буряад хэлээр бэлдэһэн даабаринууд: Хэлээ баяжуулая. Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй,  Согласие,  Мэдүүлгэ. Тестовэ ажалай дүн онлайн аргаар согсологдохо.

– Анхарагты! Аудиофайл бүхэн нэрэтэй байха ёстой! Нютаг, номинаци,  һурагшын нэрэ гээд. Жэшээнь: Аалан_Хэлээ баяжуулая_Буянтуева Дари. Нэрэгүй файл бү эльгээгты!

– Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ, даабари уншахынгаа урда һурагша нэн түрүүн өөрынгөө нэрэ,  нютаг, бүлэг-һургуули,  ангияа хэлэхэ.

– Сахим хаягаар эльгээһэн хүдэлмэринүүдтэй, он-лайн тест гээд,  бүхы урилдаануудай оноонууд согсологдожо, ZOOM платформа дээрэ шүүгшэд дүнгүүдтэй танилсуулха,  һууринууд олгогдохо, шангууд барюулагдаха.

 

НААДАМАЙ ШАТАНУУД

Табан хушуу мал гэгдэһэн морин, үхэр, хонин, ямаа, тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадамай шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Шагайнууд хонин, ямаан,  морин,  үхэр,  тэмээн гэһэн ондо ондоо үзэгдэлтэй байдаг юм. Хабтайжа бүхыгөөд унаһан шагайе «хонин» («бүхэ»), хонхойгоод унаһыень «ямаан» («хонхо»),  бүтүү талаараа өөдөө хараад тогтоһониинь «морин»,  хээтэй хажуугаараа өөдөө хараһаниинь «үхэр»,  сомсойгоод тогтошоһониинь «тэмээн» («ёро») болодог юм.

 

II ШАТА

МЭДҮҮЛГЫН ЖЭШЭЭ

5  һарын 17 болотор exexelen@mail.ru  хаягаар эльгээхэ.

Аймаг ________________________Һургуули___________________________

Хүтэлбэрилэгшэ багшын (багшанарай) обог нэрэ ______________________

Холбоо бариха утаһан, e-mail: ____________________________________

Хабаадаха үхибүүдэй обог, нэрэ, анги:

1.

2.

 

НААДАМАЙ ДҮРИМҮҮД

I ШАТА

ШАГАЙН МОРИН ТАЛА

Холо газарые ойртуулдаг, хариин зониие нэгэдүүлдэг, хазаар дараа хатартай морин эрдэниин нэрэтэй түрүүшын урилдаан.

Бэлигүүн толи. «Хоёр ёслолой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толи гэсэн үйлэ» (10 оноо) Э-Х. Галшиевай «Бэлигүүн толи» һүүлшын хэблэл, толи.

Ном-толи сооһоо «Хоер ёсын абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толиноос бусадта хорлохогүй болоод мэхэгүй шударга эдлэснэй үедэ машид үйлдэснэй зургаадчинь» бүлэг. Номой 6-дахи бүлэгтэ 333-364 хуудаһануудта үгтэһэн сургаалнуудһаа 2 һургаал шэлэн абаад,  удхаарнь УРЯАЛ ЗУРАГ (плакат) – МЕМ зохёогты, зурагты. Энэ уряал зурагаараа юун тухай ойлгуулхаа һанаһанаа тодорхойлон хөөрэжэ үгэхэт.

«Плакат» гэжэ үгэ оршуулхада,  «уряа-зураг,  зарлал-зураг» гээд толи соо үгтэдэг. Һүүлэй үедэ интернет соо плакадай зорилгодо дүтэрхы «мем» гээд нэрлэгдэһэн урлалай зүйл хэрэглэгдэдэг болонхой гэжэ ажаглахаар. «Мем» гэжэ урлалай янза тухай бэшэхэдээ,  зураг,  фото- зураг,  видео,  үгэ,  мэдүүлэл,  элдэб тэмдэг,  үнгэ,  смайлик хэрэглэн,  ямар нэгэ ойлгосо олондо мэдүүлхэ,  ойлгуулха,  тарааха арга гэнэ. Танай зорилго хадаа сургаал соохи үйлэ ушарай һубарил зураглан харуулха бэшэ,  һургаалай юрэнхы удха өөһэдөө ойлгоод,  интернедэй аргаар саашань дамжуулха оньһо бэдэрэлгэ болоно.

Хүндэтэ үхибүүд,  Э-Х Галшиевай «Бэлигүүн толиһоо» наадамһаа наадамда  шэнэ бүлэгүүдһээ  даабаринууд үгтэнэ гэжэ анхарна ёһотойт. Иимэ аргаар таанадаа энэ үндэр удхата зохёолтой танилсуулхаа һананабди.  Ойлгоходо хэды хүндэшье һаань, саг үргэлжэ уншажа байгты. Оло дабтан уншалга бата ойлгосын, эрхим һуралсалай  үндэһэн  болоно.

«Бэлигүүн толиһоо» абтаһан һургаалаар зохёоһон ажалаа майн 17 болотор exexelen@mail.ru хаягаар эльгээгты. Сургаалай удха зүбөөр гаргаха гэжэ оролдогты,  нютагайнгаа ламанартай зүбшэн хөөрэлдэгты.

 

ШАГАЙН ХОНИН ТАЛА

Ууса дүүрэн хэшэгтэй,  урдаа хараха хушуута мал,  хонгор дайдымнай шэмэг – хун сагаан хонин эрдэниин нэрэтэй хоёрдохи тэмсээн

 а) Баян хэлэтэй арадерээдүйтэй» номинацида  (5-6  мин )

Уридшалан хэлэхэ үгэ соогоо хэнэй бэшэһэн,  юун гэжэ зохёолой  сюжет хүгжөөн найруулһанаа  радиошагнагшадта хандан хэлэгты,  нютаг,  бүлэг-һургуули, нэрэ обогоо, ангияа тодоор мэдүүлэгты.

Уран зохёолшод  В. Голявкин, М.Дружинина, В.Суслов, И.Ревю  гэгшэдэй үгүүлэлнүүдһээ хэһэгүүдые  «Һургуулиин байдалһаа» гэжэ  ниитэлэн гаршаглаад,  танай һонорто  табинабди.   Үгүүлэлһээ хэһэгүүд

  1. Үгтэһэн үгүүлэлнүүдэй нэгыень шэлээд оршуулагты, удхыень  үргэлжэлүүлэн  зохёогты.
  2. Шогтой, хүхюутэй, дүүрэһэн удхатай болгохые оролдогты.
  3. Дамжуулгатнай (оршуулга+найруулга) 5-6 минутаһаа богони  байха ёһогүй.
  4. Хөөрөөнэй түхэл өөһэдөө шэлэгты:

– юрэ хөөрөөн;

– зүжэглэл (ролёор уншан дамжуулга);

– өөршэлэн хөөрэлгэ (1-дэхи нюурһаа хөөрөөн);

– радиозүжэг (нэмэлтэ абяа, хүгжэм оруулан найруулһан)

– хошон зугаа (юмореска) г.м.

Сэгнэлгэдэ оршуулга, зохёолгын  удха, хараалһан саг, хөөрөөнэй түхэл,  үгүүлбэри, найруулха арга хараада абтаха. Түгэсхэлдэнь  анхаралтайгаар шагнаһан зон нүхэдтөө баяр хүргэгты.

Анхарагты! Эльгээһэн хүдэлмэритнай радиодамжуулгын эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой: Аудиофайлаа сэбэрээр бэшэгты. Диктофондо үлүү абяа,  шууяа,  түерөө оруулхагүй (холодильник,  телевизор,  радио,  телефон болюулха,  түлигдэжэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа зарим файл радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

 

ШАГАЙН ҮХЭР ТАЛА

Хүндэтэ һурагшад,  багшанар!

«Буряад дэлхэй» гэһэн сэдэбтэ зорюулһан асуудалнуудаар тестнүүдые дүүргэхэ даабари https://xesheel.exexelen.ru/. «Хэды?», «Үгэ тододоо һайн», «Үгын удха тодолхо» сэдэбүүдээр үгтэһэн тестнүүд дээрэ хүдэлэгты. Тус урилдаанда «Эхэ хэлэн – манай баялиг 46» гэһэн гаршагаар  даабаринууд шалгагдаха. Майн 18-да үдэрэй 15.00-17.00 саг хүрэтэр он-лайн аргаар бүлэгэй нэгэ гэшүүн сайт дээрэ регистраци хэхэ,  удаань дурадхагдаһан тест дүүргэхэ.

Дээрэ үгтэһэн тестнүүдээр  майн 18  болотор һурагшад бэеэ һорихо,  мэдэсээ бэхижүүлхэ аргатай. Регистрация и запись на курс: https://yadi.sk/i/qnlziaYiWptcmg

Асуудалнуудые яагаад шалгажа болохоб? Энэ сэдэбээр урилдаанда бэлдэхэдээ,  https://buryadxelen.com/ сайт дээрэ байһан тестнүүдээр, мүн Я.Ивахиновагай «Асуудалнууд, тестнүүд, оршуулганууд» номой 94-96 хууд.  үгтэһэн асуудалнуудые, мүн энэл номой «Түрэл Буряад хизаар»  сэдэб харагты.

 

ШАГАЙН ЯМААН ТАЛА

Һүбэлгэн гээшэнь аргагүй,  хурдан түргэниинь гайхалтай,  бэлшээриин һайниие бэдэрдэг, бэрхэшээл гэжэ мэдэдэггүй ямаанай зан абариие һайшаажа,  удаадахи урилдаа дурадханабди.

Буян хэшэг уряалая

«Этигэл Хамбын зальбарал » уншахадаа,  үгэнүүдынь зүбөөр,  тодоор үгүүлэн уншаха гэһэн даабариин эрилтэ дүүргэхэ шухала!

www.ehehelen.ru гэһэн сайтын номой һан соо «Этигэл Хамбын зальбарал» татажа абаад,  зүбөөр үгүүлэн уншаха (юрэ уншалга).

Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ,  хоороор уншахынгаа урда һурагшад нэн түрүүн өөһэдынгөө нэрэ,  нютаг,  бүлэг- һургуули,  ангияа хэлэхэ.

 

ШАГАЙН ТЭМЭЭН ТАЛА

Арад зоноо тэдхэдэг,  элинсэгэйнгээ нютагта заяан гэжэ магтуулһан ажалша,  бүхэриг тэмээндэ зорюулагдаһан шата. Эжы абын дүршэл халан абаха басагад,  хүбүүдтэ зорюулагдаһан урилдаан.

Хүндэтэ һурагшад,  онлайн түхэлөөр үнгэрхэ наадамда уран дархашуул болон уран барималшад!

Анхарагты! Хэһэн бүтээлнүүдэйнгээ гэрэл зурагуудые хэдэн талаһаань буулгаад,  ажал тухайгаа хэдэн үгөөр тайлбарилан хөөрэһэнөө хаагаад эльгээжэ үзэгты. Шүүгшэ Чимит лама фотозурагуудаартнай оноонуудые табиха (хүүгэдэйнгээ фото буулгахаа ба нэрынь бэшэхээ бү мартагты).

Модон дархан

Дарамал набшаһан ногоон  сай  хэршэдэг зэмсэг – тэбшэ (чаерезка) дархалха (сай нюдэдэг уур хэхэгүй).

б) УРАН БАРИМАЛ (пластилин)

 Шара шубуунай (филин) дүрэ пластилинаар урлаха

 

ШАНГУУД ТУХАЙ

1,  2,  3-дахи һуури эзэлһэн һурагшадай бүлэгүүдтэ ба тэдэниие бэлдэһэн багшанартань диплом болон мүнгэн шан (30 мянга,  20 мянга,  10 мянган түхэриг) мүн тусхай бэлэгүүд барюулагдаха.

ХЭРЭГЛЭХЭ НОМ ЗОХЁОЛ

  1. Л. Намжилон «Волшебные четки», У-Ү, 1996 он.
  2. Л. Намжилон «Золотые четки» У-Ү, 2001 он.
  3. С.Д. Бабуев, Ц.Ц. Бальжинимаева «Буряад зоной урданай һуудал байдалай тайлбари толи» У-Ү, 2004;
  4. https://buryadxelen.com/»Буряад хэлэн» гэһэн сахим һураха бэшэгэй «Минии бэе»,  «Ёһо заншал»,  «Буряад арад»,  «Эхэ нютаг»;
  5. «Учение Пандито Хамба Ламы Д.Д.Этигэлова»,  2016,  2017,  2018,  2019; 2020; 2021. Ссылкэ:https://docs.google.com/document/d/1HoqAYCwUZ3Pdt6vjBfdJyzzbGmR115VxtUYPo4t7StA/edit#
  6. «Буддаадын шажанай үгын тайлбари толи», «Даши Чойнхорлин» университедэй хэблэл, Ивалга,  2016 он;
  7. «Буряад үнэн» сонин болон бусад сонин,  сэтгүүл,  номууд;
  8. Галдан Ленхобоев «Ашатын һайхан заяан» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4356/
  9. Лодон Линховоин «Лодон багшын дэбтэрһээ» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4357/
  10. «Буряад хэлэнэй тобшо тайлбари толи»,  У-Ү,  2004
  11. http://soyol.ru/bur/

 

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

45-дахи наадамай дүнгүүд

Эбээн тэдхэгшэ Буряад Уласай Соёлой яаман

  1. БУРЯАД ХЭЛЭН

I ҺУУРИ  Зэдын аймагай Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

II ҺУУРИ  Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули

III ҺУУРИ  Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм

 

  1. ТЕСТ

I ҺУУРИ  Дамбаев Дугар, Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Мүшэд»

II ҺУУРИ  Дамбаев Майдар, Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Одод»

III ҺУУРИ  Доржиева Александра, Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуули

 

  1. БЭЛИГҮҮН ТОЛИ

IҺУУРИ  Доржиев Зоригто, Дашиева Гэрэлма, Зэдын аймагай  Дээдэ-Ториин дунда һургуули

II ҺУУРИ Арьяева Вика, Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм

III ҺУУРИ  Меньжиков Амур, Зэдын аймагай Доодо- Бургалтай дунда һургуули

 

  1. МОДОН ДАРХАН

I ҺУУРИ  Цыренов Максар, Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

II ҺУУРИ   Будаев Батор, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Урагшаа» бүлэг

III ҺУУРИ Гуруев Аюша, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг

 

  1. УРАН БАРИМАЛ

I ҺУУРИ  Цырендоржин Нарагни, Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуули

II ҺУУРИ  Батожапова Сэлмэг, Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин «Дунда үе» бүлгэм

III ҺУУРИ Доржиева Сойжина, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг

 

  1. БУЯН ХЭШЭГ УРЯАЛАЯ

I ҺУУРИ  Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули

II ҺУУРИ  Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг

III ҺУУРИ  Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

 

һуури

Һургуули

оноо

1 Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин «Дунда үе» бүлгэм 53,2
2 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Жэмбүүр»  бүлгэм 52,7
3 Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуули 1-дэхи бүлгэм 50,7
4 Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуули 50,5
5 Зэдын аймагай  Доодо-Бургалтайн дунда һургуули 50,4
6 Сэлэнгын аймагай  Жаргалантын дунда һургуули 50,3
7 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Урагшаа »  бүлгэм 50,1
8 Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули 49,8
9 Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуули 49,7
10 Зэдын аймагай  Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлгэм 49,4
11 Сэлэнгын аймагай Селендүүмын дунда һургуули 47,1
12 Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат 46
13 Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин «Найдал» бүлгэм 45,8
14 Улаан-Үдэ хотын «Зандан Жуу» түб 45,5
15 Улаан-Үдэ хотын «Мүнгэн хонхонууд» бүлэг 44,3
16 Улаан-Сүхэ аймагай Шаргалжанай дунда һургуули 43,3
17 Зэдын аймагай  Дээдэ-Ториин дунда һургуули 41,5
18 Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин «Угалза» бүлгэм 39,9
19 Зэдын аймагай  Инзагатын дунда һургуули 37,8
20 Улаан-Үдэ хотын «Тэрэнги» бүлэг 36,3
21 Ивалгын аймагай Каленовын дунда һургуули 34,2
22 Хурумхаанай  аймагай Элһэнэй дунда һургуули 29,9
23 Улаан-Үдэ хотын 32-дохи дунда һургуули 25,9
24 Ивалгын аймагай Поселиин дунда һургуули 24
25 Улаан-Үдэ хотын 17-дохи дунда һургуули 14
26 Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Мүшэд» 10,9
27 Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Одод» 10,9
28 Улаан-Үдэ хотын 50-дахи дунда һургуули 10,8
29 Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули 7,9
30 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын  дунда һургуулиин  «Үетэн»  бүлгэм 2,1
31 Бэсүүрэй  аймагай Харланай үхибүүдэй бүлэг 2
32 Яруунын аймагай Үльдэргын  дунда һургуули 1,9

Тодорхой хүсэнэгтэ үгтэнэ на сайт 45 наадам

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

45-дахи наадамай положени

БУДДЫН ШАЖАНТАНАЙ ЗАНШАЛТА САНГХА

«ДАШИ ЧОЙНХОРЛИН» БУДДЫН ШАЖАНАЙ ЕХЭ СУРГУУЛИ

«ЭХЭ ХЭЛЭНМАНАЙ БАЯЛИГ»

Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын 45дахи наадам

 

2022 оной апрелиин 11

Эбээн тэдхэгшэ: Буряад Уласай Соёлой яаман

 

НААДАМАЙ ЗОРИЛГОНУУД

– Наадам буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлээхэ, эхэ хэлээ хүндэлхэ, нютаг хэлээрээ харилсаха таарамжатай оршон байгуулхын тула эмхидхэгдэнэ.

– Наадамай гол зорилго – аман хэлэ хүгжөөхэ, нютаг хэлэнэй үгүүлбэриин аялга һайнаар ойлгохо, хэлэхэ дадалтай болгохо. Буряад хэлэ үзэхэдэнь урмашуулан, түрэл арадайнгаа хэлэ, соёл, уралиг арьбадхаха хүсэл дэмжэнэ.

– Эхэ хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулха даабаринуудаа үргэдхэхэ, хүүгэдэй урлаха, зохёохо арга боломжо хурсадхаха.

 

НААДАМАЙ САГАЙ ХУБААРИ

Анхарагты!!! Наадам сахим түхэлөөр үнгэрхэ. Апрелиин 8-да үдэрэй 15.00 сагта он-лайн аргаар тестовэ даабари дүүргэлгын шата эхилхэ. Энэ даабарида бүлэгһөө 1 хүн орохо ёһотой. Дүн гаргалга, илагшадые онлайн шагналга апрелиин 11-дэ үдэрэй 15.00 сагта үнгэрхэ. Наадамай эрилтэнүүдые һайн уншагты. Мэдүүлгэтэеэ Согласие гэһэн данса эльгээхэеэ бу мартагты!

 

НААДАМАЙ ЭРИЛТЭНҮҮД

– Мэдүүлгэ, Согласие болон тус урилдаанда бэлдэн дүүргэһэн даабаринуудаа апрелиин 8 болотор exexelen@mail.ru гэһэн сахим хаягаар эльгээгты.

– Даабаринуудаа мэйлээр эльгээхэдээ бэшэг бүхэнэй сэдэбтэ (темэ соо) нютагайнгаа, хүдэлмэриин нэрэ бэшэгты: Жэшээнь: Аалан: Дархан, Уран баримал, Сургаал, Бэлигүүн толи.

Анхарагты! Танай соносохо хүдэлмэринүүд радиодамжуулгын эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой: аудиофайл бэшэхэдээ, хоолойгоо сэбэрээр шэнгээгты. Диктофондо үлүү абяа, шууяа, түерөө оруулхагүй (холодильник, телевизор, радио, телефон болюулха, түлижэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

– Бүхы ажалаа 1-2 бэшэг соо хамталаад эльгээхэ! Буддын шажанай Ехэ һургуулида шалгадаг хүдэлмэринүүдые (Этигэл Хамбадаа зальбарал, Бэлигүүн толи, Модон дархан, Уран баримал) нэгэ бэшэг соо ябуулагты.

Нүгөө бэшэг соо буряад хэлээр бэлдэһэн даабаринууд: Хэлээ баяжуулая. Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй, Согласие, Мэдүүлгэ. Тестовэ ажалай дүн онлайн аргаар согсологдохо.

– Анхарагты! Аудиофайл бүхэн нэрэтэй байха ёстой! Нютаг, номинаци, һурагшын нэрэ гээд. Жэшээнь: Аалан_Хэлээ баяжуулая_Буянтуева Дари. Нэрэгүй файл бү эльгээгты!

– Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ, даабари уншахынгаа урда һурагша нэн түрүүн өөрынгөө нэрэ, нютаг, бүлэг-һургуули, ангияа хэлэхэ.

– Эльгээһэн хүдэлмэринүүдэй, он-лайн тестын гээд, бүхы урилдаануудай оноонууд согсологдожо, ZOOM платформа дээрэ шүүгшэд дүнгүүдтэй танилсуулха, һууринууд олгогдохо, шангууд барюулагдаха.

 

НААДАМАЙ ШАТАНУУД

Табан хушуу мал гэгдэһэн морин, үхэр, хонин, ямаа, тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадамай шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Шагайнууд хонин, ямаан, морин, үхэр, тэмээн гэһэн ондо ондоо үзэгдэлтэй байдаг юм. Хабтайжа бүхыгөөд унаһан шагайе «хонин» («бүхэ»), хонхойгоод унаһыень «ямаан» («хонхо»), бүтүү талаараа өөдөө хараад тогтоһониинь «морин», хээтэй хажуугаараа өөдөө хараһаниинь «үхэр», сомсойгоод тогтошоһониинь «тэмээн» («ёро») болодог юм.

 

II ШАТА

МЭДҮҮЛГЫН ЖЭШЭЭ

4 һарын 8 болотор exexelen@mail.ru хаягаар эльгээхэ.

Аймаг ________________________Һургуули___________________________

Хүтэлбэрилэгшэ багшын (багшанарай) обог нэрэ ______________________

Холбоо бариха утаһан, e-mail: ____________________________________

Хабаадаха үхибүүдэй обог, нэрэ, анги:

1.

2.

3.

 

НААДАМАЙ ДҮРИМҮҮД

I ШАТА

ШАГАЙН МОРИН ТАЛА

Холо газарые ойртуулдаг, хариин зониие нэгэдүүлдэг, хазаар дараа хатартай морин эрдэниин нэрэтэй түрүүшын урилдаан.

Бэлигүүн толи. «Хоёр ёслолой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толи гэсэн үйлэ» (10 оноо) Э-Х. Галшиевай «Бэлигүүн толи» һүүлшын хэблэл, толи.

Ном-толи сооһоо «Хоер ёсын абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толиноос дайсан ба ураг садан хоёры ямар мэтэ эдлэхын үедэ машид үйлдэснэй дүрбэдчинь» 4-дэхи бүлэг.

Номой 230-285 хуудаһануудта үгтэһэн сургаалнуудһаа 2 сургаал шэлэн абаад, удхаарнь УРЯАЛ ЗУРАГ (плакат) – МЕМ зохёогты. Энэ уряал зурагаараа юун тухай ойлгуулхаа һанаһанаа тодорхойлон хөөрэжэ үгэхэт.

 

– Номой 4-дэхи бүлэгтэ үгтэһэн һургаалнуудһаа хоёрыень шэлэн абахат, удхаарнь уряа-зураг (плакат, мем) интернет сооһоо бэдэрэн таарулхат али зурахат;

– зурагайнгаа удха юундэ иимэ мем, плакадаар гаргаһанаа тодорхойлхот.

«Плакат» гэжэ үгэ оршуулхада, «уряа-зураг, зарлал-зураг» гээд толи соо үгтэдэг. Һүүлэй үедэ интернет соо плакадай зорилгодо дүтэрхы «мем» гээд нэрлэгдэһэн урлалай зүйл хэрэглэгдэдэг болонхой гэжэ ажаглахаар. «Мем» гэжэ урлалай янза тухай бэшэхэдээ, зураг, фото- зураг, видео, үгэ, мэдүүлэл, элдэб тэмдэг, үнгэ, смайлик хэрэглэн, ямар нэгэ ойлгосо олондо мэдүүлхэ, ойлгуулха, тарааха арга гэнэ. Танай зорилго хадаа сургаал соохи үйлэ ушарай һубарил зураглан харуулха бэшэ, һургаалай юрэнхы удха өөһэдөө ойлгоод, интернедэй аргаар саашань дамжуулха оньһо бэдэрэлгэ болоно.

Хүндэтэ үхибүүд, Э-Х Галшиевай «Бэлигүүн толиһоо» наадамһаа наадамда шэнэ бүлэгүүдһээ даабаринууд үгтэнэ гэжэ анхарна ёһотойт. Иимэ аргаар таанадаа энэ үндэр удхата зохёолтой танилсуулхаа һананабди. Ойлгоходо хэды хүндэшье һаань, саг үргэлжэ уншажа байгты. Оло дабтан уншалга бата ойлгосын, эрхим һуралсалай үндэһэн болоно.

«Бэлигүүн толиһоо» абтаһан сургаалаар зохёоһон ажалаа апрелиин 8 болотор exexelen@mail.ru хаягаар эльгээгты. Сургаалай удха зүбөөр гаргаха гэжэ оролдогты, нютагайнгаа ламанартай зүбшэн хөөрэлдэгты.

 

ШАГАЙН ХОНИН ТАЛА

Ууса дүүрэн хэшэгтэй, урдаа хараха хушуута мал, хонгор дайдымнай шэмэг – хун сагаан хонин эрдэниин нэрэтэй хоёрдохи тэмсээн.

а) «Хэлээ баяжуулая… Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй» номинацинуудта Владимир Сутеевэй зохёолоор нэгэ даабари дүүргэхэт. (5-6 мин).  Владимир Сутеев

Уран зохёолшо Владимир Сутеевэй онтохонуудай нэгыень оршуулаад, нэгэ  зохёолоорнь радиозүжэг найруулан табиха. Онтохоной удха өөрын үзэмжөөр хуряамжалжа болохо.

Радиозүжэг буулгаха эрилтэнүүд:

– Онтохоной автор тухай мэдэсэ абаха;

– Онтохоной удхатай танилсаха;

– Онтохо буряад хэлэн дээрэ оршуулха;

– Наадаха рольнуудаа дундаа хубааха;

– Зохёолойнгоо удхаар хаанань нэмэлтэ абяа, хүгжэм тааруулан оруулха тухай хэлсэхэ, тэмдэглэхэ;

– Рольнуудаар уншалгын һорилго хэхэ;

– Туршалгануудаа дабтаха, нэмэлтэ абяа, хүгжэм, дуу оруулха, дутуу дундаяа усадхаха;

– Ролёор  наадаһанаа нэмэлтэ абяа, хүгжэмтэйнь шагнаха. Радиозүжэг болгожо шадаа гүбди гэжэ  һанамжануудаараа хубаалдаха;

– Ажалаа диктофон дээрэ сэбэрээр буулгаха, MP3 файл болгоод, exexelen@mail.ru хаягаар эльгээхэ.

– Түгэсхэлдэнь соносогшодто хандан, энэ зүжэг юугээрээ анхаралыетнай татааб, ямар бодолынь шухалаб, үхибүүдтэ юун тухай ойлгуулнаб, буряад арадай ямар оньһон үгөөр онтохоной удха тодорхойлхоор бэ гэжэ хэлэхэ. Анхаралтайгаар шагнаһан зон нүхэдтөө баяр хүргэхэ.

– Уридшалан хэлэхэ үгэ соогоо хэнэй бэшэһэн юун гэжэ зохёол тухай олондо хөөрэжэ үгэхэ тухайгаа радиошагнагшадта хандан мэдүүлхэ, нютаг, бүлэг-һургуули, ангияа тодоор хэлэхэ.

Анхарагты! Эльгээһэн хүдэлмэритнай радиодамжуулгын эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой: Аудиофайлаа сэбэрээр бэшэгты. Диктофондо үлүү абяа, шууяа, түерөө оруулхагүй (холодильник, телевизор, радио, телефон болюулха, түлигдэжэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа зарим файл радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

 

ШАГАЙН ҮХЭР ТАЛА

Хүндэтэ һурагшад, багшанар!

«Буряад дэлхэй» гэһэн сэдэбтэ зорюулһан асуудалнуудаар тестнүүдые дүүргэхэ даабари https://xesheel.exexelen.ru/. Урилдаанда бэлдэхэдээ, https://xesheel.exexelen.ru/ сайт дээрэһээ «Буряад орон», »Байгал далай» гэһэн сэдэбүүдээр танилсагты. Тус урилдаанда «Эхэ хэлэн – манай баялиг- 45» гэһэн гаршагаар даабаринууд шалгагдаха.

Апрелиин 8-да үдэрэй 15.00-17.00 саг хүрэтэр он-лайн аргаар бүлэгэй нэгэ гэшүүн сайт дээрэ регистраци хэхэ, удаань дурадхагдаһан тест дүүргэхэ. Сайт https://xesheel.exexelen.ru/

Асуудалнуудые яагаад шалгажа болохоб? Дээрэ үгтэһэн тестнүүдээр апрелиин 8 болотор һурагшад бэеэ һорихо, мэдэсээ бэхижүүлхэ аргатай.

Регистрация и запись на курс: https://yadi.sk/i/qnlziaYiWptcmg  гэһэн  сэдэбүүдтэ зорюулһан асуудалнуудаар тестнүүдые дүүргэхэ даабари https://xesheel.exexelen.ru/.

Энэ сэдэбээр урилдаанда бэлдэхэдээ, https://buryadxelen.com/ сайт дээрэ байһан тестнүүдээр, мүн Я.Ивахиновагай «Асуудалнууд, тестнүүд, оршуулганууд» номой 43-53 хууд. байһан «Түрэл Буряад хизаар» сэдэб харагты.

 

ШАГАЙН ЯМААН ТАЛА

Һүбэлгэн гээшэнь аргагүй, хурдан түргэниинь гайхалтай, бэлшээриин һайниие бэдэрдэг, бэрхэшээл гэжэ мэдэдэггүй ямаанай зан абариие һайшаажа, удаадахи урилдаа дурадханабди.

 

Буян хэшэг уряалая

«Сагаан Дархиин сэдьхэл мэтэ хүрдын магтаал оршобо» уншахадаа, үгэнүүдынь зүбөөр, тодоор үгүүлэн уншаха гэһэн даабариин эрилтэ дүүргэхэ шухала! Энэ даабари дахин үгтэбэ.

www.ehehelen.ru гэһэн сайтын номой һан соо «Сагаан Дархиин сэдьхэл мэтэ хүрдын магтаал оршобо» татажа абаад, зүбөөр үгүүлэн уншаха (юрэ уншалга).

Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ, хоороор уншахынгаа урда һурагшад нэн түрүүн өөһэдынгөө нэрэ, нютаг, бүлэг- һургуули, ангияа хэлэхэ.

 

ШАГАЙН ТЭМЭЭН ТАЛА

Арад зоноо тэдхэдэг, элинсэгэйнгээ нютагта заяан гэжэ магтуулһан ажалша, бүхэриг тэмээндэ зорюулагдаһан шата. Эжы абын дүршэл халан абаха басагад, хүбүүдтэ зорюулагдаһан урилдаан.

Хүндэтэ һурагшад, онлайн түхэлөөр үнгэрхэ наадамда уран дархашуул болон уран барималшад!

Анхарагты! Хэһэн бүтээлнүүдэйнгээ гэрэл зурагуудые хэдэн талаһаань буулгаад, ажал тухайгаа хэдэн үгөөр тайлбарилан хөөрэһэнөө хаагаад эльгээжэ үзэгты. Шүүгшэ Чимит лама фотозурагуудаартнай оноонуудые табиха (хүүгэдэйнгээ фото буулгахаа ба нэрынь бэшэхээ бү мартагты).

Модон дархан

Шубуудай гэрхэн-скворечник дархалха. Буряад угалза хээгээр гоёохо, һонин түхэл маяг оруулха гэжэ оролдогты. Хэмжүүр: ургэниинь – 20 см, ундэрынь – 40 см.

 

б) УРАН БАРИМАЛ (пластилин)

Дасан дугангай үүдэнэй барюул  урлан бүтээхэ.

 

 

ШАНГУУД ТУХАЙ

1, 2, 3-дахи һуури эзэлһэн һурагшадай бүлэгүүдтэ ба тэдэниие бэлдэһэн багшанартань диплом болон мүнгэн шан (30 мянга, 20 мянга, 10 мянган түхэриг) мүн тусхай бэлэгүүд барюулагдаха.

 

ХЭРЭГЛЭХЭ НОМ ЗОХЁОЛ

  1. Л. Намжилон «Волшебные четки», У-Ү, 1996 он.
  2. Л. Намжилон «Золотые четки» У-Ү, 2001 он.
  3. С.Д. Бабуев, Ц.Ц. Бальжинимаева «Буряад зоной урданай һуудал байдалай тайлбари толи» У-Ү, 2004;
  4. https://buryadxelen.com/»Буряад хэлэн» гэһэн сахим һураха бэшэгэй «Минии бэе», «Ёһо заншал», «Буряад арад», «Эхэ нютаг»;
  5. Галдан Ленхобоев «Ашатын һайхан заяан» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4356/
  6. Лодон Линховоин «Лодон багшын дэбтэрһээ» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4357/
  7. Сүлжээндэ ороод, фейсбук холбоондо Хамба лама Дамба Аюшеевэй хуудаһа хараха;
  8. «Буряад хэлэнэй тобшо тайлбари толи», У-Ү, 2004
  9. http://soyol.ru/bur/

Тестовый конкурс тестовый конкурс

Согласие на обработку данных Согласие на обработку перс данных

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

44-дэхи наадамай дүнгүүд

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ»  

44- дэхи наадамай эбээн тэдхэгшэ «Абсолют»хамжаан

 

  1. ХЭЛЭЭ БАЯЖУУЛАЯ (онтохон)

I ҺУУРИ  Зэдын аймагай Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

II ҺУУРИ  Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

III ҺУУРИ  « Улаан-Үдэ хотын 32-дохи дунда һургуули

 

  1. БАЯН ХЭЛЭТЭЙ АРАД — ЕРЭЭДҮЙТЭЙ (экскурси)

I ҺУУРИ  Доржиев Жамса, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг

II ҺУУРИ  Арьяева Вика, Зэдын аймагай Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

III ҺУУРИ ФИ Буянтуева Дари, Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуули

 

  1. ТЕСТ

I ҺУУРИ  Комиссаров Намсарай, Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернатдай 1-дэхи бүлэг

II ҺУУРИ  Дамбаев Дугар, Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Одод» бүлэг

III ҺУУРИ  Дамбаев Майдар, Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Мүшэд» бүлэг

 

  1. БЭЛИГҮҮН ТОЛИ

IҺУУРИ  Меньжиков Амур, Зэдын аймагай Доодо- Бургалтай дунда һургуули

II ҺУУРИ Цыренова Арюна, Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

III ҺУУРИ  Цыренов Номто, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг 

 

  1. МОДОН ДАРХАН

I ҺУУРИ  Гуруев Аюша, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг

II ҺУУРИ   Хадаев Бато, Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули

III ҺУУРИ Гармаев Даши, Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

 

  1. УРАН БАРИМАЛ

I ҺУУРИ  Эрдынеев Дашинима, Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг

II ҺУУРИ  Найданова  Рэгзэма, Сэлэнгын аймагай Жаргалантын дунда һургуули

III ҺУУРИ Дашиева Баирма,  Зэдын аймагай Дээдэ-Ториин дунда һургуули

 

  1. БУЯН ХЭШЭГ УРЯАЛАЯ

I ҺУУРИ  Зэдын аймагай Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

II ҺУУРИ  Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуули

III ҺУУРИ  Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг

 

һуури

Һургуули

оноо
1 Хэжэнгын аймагай Хэжэнгын дунда һургуулиин «Жэмбүүр» бүлэг 64,9
2 Зэдын аймагай  Цагаатайн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг 60
3 Хориин аймагай Ааланай  дунда һургуули  59,5
4 Мухаршэбэрэй аймагай  Галтайн дунда һургуули 58,5
5 Зэдын аймагай Доодо- Бургалтай дунда һургуули 58,3
6 Зэдын аймагай Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин 1-дэхи бүлэг 57,9
7 Сэлэнгын аймагай Жаргалантын дунда һургуули 56,9
8 Ивалгын аймагай Хойто-Бэеын дунда һургуули 56,3
9 Зэдын аймагай Дээдэ-Үчөөтэйн дунда һургуулиин «Дунда үе» бүлэг 55,7
10 Сэлэнгын аймагай Селендүүмын дунда һургуули 55,5
11 Улаан-Үдэ хотын «Зандан Жуу» түб 51,5
12 Ивалгын аймагай  Ивалгын дунда һургуули 51,3
13 Улаан-Үдэ хотын Мариинска интернат-һургуули 49,5
14 Зэдын аймагай Дээдэ-Ториин дунда һургуули 44,1
15 Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Одод» бүлэг 39,1
16 Зэдын аймагай Цагаатайн дунда һургуулиин «Найдал» бүлэг 37,4
17 Улаан-Үдэ хотын 64-дэхи дунда һургуули 36,2
18 Ивалгын аймагай Калёновын дунда һургуули 31,7
19 Ивалгын аймагай Оронгын дунда һургуули 28,8
20 Улаан-Үдэ хотын «Тэрэнги» бүлэг 28,1
21 Ивалгын аймагай Поселиин дунда һургуули 24,5
22 Зэдын аймагай Цагаатайн дунда һургуулиин «Угалза» бүлэг 22,7
23 Хяагтын аймагай Хяагтын-Адагай сургуули 20,1
24 Сэлэнгын аймагай  Галуута нуур хотын 4-дэхи дунда һургуули 19,6
25 Улаан-Үдэ хотын 50-дахи дунда һургуули 17,5
26 Сэлэнгын аймагай  Галуута нуур хотын 6-дахи дунда һургуули 14,4
27 Улаан-Сүхэ аймагай Шаргалжанай дунда һургуули 13
28 Улаан-Үдэ хотын 32-дохи дунда һургуули 11,3
29 Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернадай 1-дэхи бүлэг 10,8
30 Ивалгын аймагай Һужаагай дунда һургуулиин «Мүшэд» бүлэг 10,6
31 Буряад Уласай үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат 9,6

Тодорхой хүсэнэгтэ итоговая таблица 44 надам

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


  • 0

44-дэхи наадамай положени

БУДДЫН ШАЖАНТАНАЙ ЗАНШАЛТА САНГХА

«ДАШИ ЧОЙНХОРЛИН» БУДДЫН ШАЖАНАЙ ЕХЭ СУРГУУЛИ

«ЭХЭ ХЭЛЭН – МАНАЙ БАЯЛИГ»

Бүгэдэ Буряадай һургуулинууд хоорондын 44-дэхи наадам

2022 оной февралиин 28

Эбээн тэдхэгшэ: «АБСОЛЮТ» хамжаан

 НААДАМАЙ ЗОРИЛГОНУУД

– Наадам буряад хэлэнэй гайхамшагта баялиг болохо нютаг хэлэнүүдые алдангүй үлээхэ, эхэ хэлээ хүндэлхэ, нютаг хэлээрээ харилсаха таарамжатай оршон байгуулхын тула эмхидхэгдээ.

– Наадамай гол зорилго – аман хэлэ хүгжөөхэ, нютаг хэлэнэй үгүүлбэриин аялга һайнаар ойлгохо, хэлэхэ дадалтай болгохо. Буряад хэлэ үзэхэдэнь урмашуулан, түрэл арадайнгаа хэлэ, соёл, уралиг арьбадхаха хүсэл дэмжэнэ.

– Эхэ хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулха даабаринуудаа үргэдхэхэ, хүүгэдэй урлаха, зохёохо арга боломжо хурсадхаха.

НААДАМАЙ САГАЙ ХУБААРИ

Анхарагты!!! Наадам сахим түхэлөөр үнгэрхэ. Февралиин 25-да үдэрэй 15.00 сагта он-лайн аргаар тестовэ даабари дүүргэлгын шата эхилхэ. Энэ даабарида бүлэгһөө 1 хүн орохо ёһотой. Дүн гаргалга, илагшадые он-лайн шагналга февралиин 28-да үдэрэй 15.00 сагта үнгэрхэ. Наадамай эрилтэнүүдые һайн уншагты.

ДААБАРИНУУДАА ШЭНЭ МЭЙЛ ХАЯГААР ЯБУУЛНАТ! exexelen@mail.ru

НААДАМАЙ ЭРИЛТЭНҮҮД

– Мэдүүлгэ, Согласие (ссылка), тестын урилдаан (ссылка) болон тус урилдаанда бэлдэн дүүргэһэн даабаринуудаа декабриин 25 болотор exexelen@mail.ru гэһэн сахим хаягаар эльгээгты.

– Бэшэг бүхэнэй сэдэбтэ (тема в строке отправляемого письма) нютагайнгаа, хүдэлмэриин нэрэ бэшэгты: Жэшээнь: Аалан: дархан, баримал, сургаал, Бэлигүүн толи. Нүгөө бэшэг соо буряад хэлээр бэлдэһэн даабаринууд: Хэлээ баяжуулая. Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй. (Тестовэ ажалай дүн онлайн аргаар согсологдохо).

Анхарагты! Танай соносохо хүдэлмэринүүд радиодамжуулгын эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой: аудиофайл бэшэхэдээ хоолойгоо сэбэрээр шэнгээгты. Диктофондо үлүү абяа, шууяа, түерөө оруулхагүй (холодильник, телевизор, радио, телефон болюулха, түлижэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошохо шухала). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа хэды файл радиодо гаргаха аргагүй байнабди.

– Бүхы ажалаа 1-2 бэшэг соо хамталаад эльгээхэ! Буддын шажанай Ехэ һургуулида шалгадаг хүдэлмэринүүдые (Этигэл Хамбадаа зальбарал, Бэлигүүн толи, Модон дархан, Уран баримал) нэгэ бэшэг соо ябуулагты. Нүгөө бэшэг соо буряад хэлэнэй хүдэлмэринүүд.

– Анхарагты!!! Аудиофайлаа нэрлэгты! Нютаг, номинаци, һурагшын нэрэ гээд. Жэшээнь: Аалан_Хэлээ баяжуулая_Буянтуева Дари. Нэрэгүй файл бү эльгээгты!

– Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ, даабари уншахынгаа урда һурагша нэн түрүүн өөрынгөө нэрэ, нютаг, бүлэг-һургуули, ангияа хэлэхэ.

– Сахим хаягаар эльгээһэн хүдэлмэринүүдтэй шүүгшэд танилсажа, урилдаанаймнай бүхы оноонууд согсологдожо, он-лайн аргаар Zum платформа дээрэ дүнгүүдтэй бараниие танилсуулан, һууринууд олгогдохо, шангууд барюулагдаха.

НААДАМАЙ ШАТАНУУД

Табан хушуу мал гэгдэһэн морин, үхэр, хонин, ямаа, тэмээгээ үе наhаараа үдхэжэ hууhан буряад зоной ажабайдалые адууhа малhаа амяарнь харахын аргагүй юм. Тиимэһээ эхэ хэлэндээ зорюулһан «Эхэ хэлэн – манай баялиг» гэһэн наадамай шатанууд үндэһэн шагай нааданай буудалнуудай нэрээр нэрлэгдэнхэй.

Шагайнууд хонин, ямаан, морин, үхэр, тэмээн гэһэн ондо ондоо үзэгдэлтэй байдаг юм. Хабтайжа бүхыгөөд унаһан шагайе «хонин» («бүхэ»), хонхойгоод унаһыень «ямаан» («хонхо»), бүтүү талаараа өөдөө хараад тогтоһониинь «морин», хээтэй хажуугаараа өөдөө хараһаниинь «үхэр», сомсойгоод тогтошоһониинь «тэмээн» («ёро») болодог юм.

II ШАТА

МЭДҮҮЛГЫН ЖЭШЭЭ

2 һарын 25 болотор exexelen@mail.ru хаягаар эльгээхэ.

Аймаг ________________________Һургуули___________________________

Хүтэлбэрилэгшэ багшын (багшанарай) обог нэрэ ______________________

Холбоо бариха утаһан, e-mail: ____________________________________

Хабаадаха үхибүүдэй обог, нэрэ, анги:

1.

2.

НААДАМАЙ ДҮРИМҮҮД

I ШАТА

ШАГАЙН МОРИН ТАЛА

Холо газарые ойртуулдаг, хариин зониие нэгэдүүлдэг, хазаар дараа хатартай морин эрдэниин нэрэтэй түрүүшын мүрысөөн.

Бэлигүүн толи. «Хоёр ёслолой абаха орхихо тухай хэлсэн бэлигүүн толи гэсэн үйлэ» (10 оноо) Э-Х. Галшиевай «Бэлигүүн толи» һүүлшын хэблэл, толи.

Ном-толи сооһоо 3-дахи бүлэг. Номой 173-230 хуудаһануудта үгтэһэн сургаалнуудтай танилсаад, 2 һургаал шэлэн абаад, удхаарнь мем, уряал зураг (плакат) зохёогты. Энэ уряал зурагаараа юун тухай ойлгуулхаа һанаһанаа тодорхойлон хөөрэжэ үгэхэт. (ссылкэ)

«Бэлигүүн толиһоо» абтаһан һургаалаар зохёоһон ажалаа февралиин 25 болотор exexelen@mail.ru хаягаар эльгээгты. Сургаалай удха зүбөөр гаргаха гэжэ оролдогты, нютагайнгаа ламанартай зүбшэн хөөрэлдэгты.

ШАГАЙН ХОНИН ТАЛА

Ууса дүүрэн хэшэгтэй, урдаа хараха хушуута мал, хонгор дайдымнай шэмэг – хун сагаан хонин эрдэниин нэрэтэй хоёрдохи тэмсээн

Хэлээ баяжуулая… (3-4 мин.) 

Олон ондоо арадуудай онтохонуудые ородоор уншагты.Гол удхыень 3 минута соо хөөрэхөөр болгон хасаад, буряадаараа дамжуулхат. Монолог, диалог, зүжэглэлэй али нэгыень шэлэн абаарайгты. Түгэсхэлдэнь заатагүй онтохоной удхаһаа ямар сэнтэй һургаал абаһанаа хэлэхэ шухала.

Зохёон найруулһанаа MP3 файл болгожо бэшээд, 2 һарын 25 болотор exexelen@mail.ru хаягаар эльгээхэ. Хэлээ баяжуулая 44

Анхарагты! Эльгээһэн хүдэлмэритнай радиодамжуулгын эрилтэдэ хүрэхэ ёһотой: Аудиофайлаа сэбэрээр бэшэгты. Диктофондо үлүү абяа, шууяа, түерөө оруулхагүй (холодильник, телевизор, радио, телефон болюулха, түлигдэжэ байһан галай хүүеэнһээ холо ошогты). Үлүү ондоо шууяан бэшэгдэнхэй байһан ушарһаа зарим файл радиодо гараха аргагүй болоно.

в) Баян хэлэтэй арад – ерээдүйтэй (3-4 мин)

Хүндэтэ үхибүүд, Сагаалхын баяраар, Бар жэлэй морилһон ушараар түрэл арадайнгаа урданай һуудал байдалай зүйлнүүдэй онлайн-үзэсхэлэн зохёон табия, экскурсоводууд болоё.

Эндэ урданай модон уур, нюдүүрэй зураг жэшээ болгон табигдаа. Таанад элинсэгэйнгээ гэр тойрондоо хэрэглэдэг байһан хэдэн ондоо юумэнүүдые табижа болохот. Һэеы гэр соо байһан модон бараанһаа эхилээд, гал гуламтын, эдеэ хоол бэлдэлгын, унтари хэбтэриин, дэгэл хубсаһанай, мал ажалай . . . хэрэгсэлнүүд гээд олон даа. Түрэлхидэйнгээ наринаар абажа ябаһан 1-2 зүйл шэлэн абагты. Үзэмжэдэ табиһан юумээрээ олониие һонирхуулхаар хөөрөө бэлдэгты.

– шагнагшадтаа хандажа зорилгоо мэдүүлхэ;

– радиошагнагшадаа экспонат-зүйлтэй уранаар зураглан хөөрэжэ танилсуулха;

– урда сагһаа дамжан ерэһэн үнэтэ зүйлэй эзэн хэн байһан бэ, түүхэнь хэды онһоо эхитэйб, хаана, хэзээ, юундэ хэрэглэгдэдэг байһан бэ, энэ зүйл юундэ танда сэнтэйб, энэ зүйлдэ хабаатай ямар ушар мэдэхэбта гэхэшэлһэн асуудалнуудые тодолхо шухала;

– хөөрөөнтнай удаа дараалһан удхатай, тодоор, хүндэ хадуугдамаар үгтэхэ ёһотой.

Ажалаа MP3 файл дээрэ аудиофайл болгоод, 2 һарын 25 болотор exexelen@mail.ru хаягаар эльгээхэ.

 

ШАГАЙН ҮХЭР ТАЛА

Хүндэтэ һурагшад, багшанар!

«Буряад дэлхэй» гэһэн сэдэбтэ зорюулһан асуудалнуудаар тестнүүдые дүүргэхэ даабари https://xesheel.exexelen.ru/. Урилдаанда бэлдэхэдээ, https://xesheel.exexelen.ru/ сайт дээрэһээ «Эдэ хэд бэ?», «Хэды?» гэһэн сэдэбүүдээр танилсагты. Тус урилдаанда «Эхэ хэлэн – манай баялиг 44» гэһэн гаршалагдаад, даабаринууд шалгагдаха.

Февралиин 25-да үдэрэй 15.00-17.00 саг хүрэтэр он-лайн аргаар бүлэгэй нэгэ гэшүүн сайт дээрэ регистраци хэхэ, удаань дурадхагдаһан тест дүүргэхэ. Сайт https://xesheel.exexelen.ru/

Как проверять вопросы: дээрэ үгтэһэн тестнүүдээр февралиин 24 болотор һурагшад бэеэ һорихо, мэдэсээ бэхижүүлхэ аргатай.

Регистрация и запись на курс: https://yadi.sk/i/qnlziaYiWptcmg

ШАГАЙН ЯМААН ТАЛА

Һүбэлгэн гээшэнь аргагүй, хурдан түргэниинь гайхалтай, бэлшээриин һайниие бэдэрдэг, бэрхэшээл гэжэ мэдэдэггүй ямаанай зан абариие һайшаажа, удаадахи мүрысөө дурадханабди.

Буян хэшэг уряалая

«Доншуур маани» сээжээр уншахадаа, үгэнүүдынь зүбөөр, тодоор үгүүлэн уншаха гэһэн даабариин эрилтэ дүүргэхэ шухала! Энэ даабари дахин үгтэбэ. www.ehehelen.ru гэһэн сайтын номой һан соо «Доншуур маани» татажа абаад, сээжээр зүбөөр үгүүлэн уншаха.

Аудиофайлаа диктофон дээрэ бэшэхэдээ, хоороор уншахынгаа урда һурагшад нэн түрүүн өөһэдынгөө нэрэ, нютаг, бүлэг-һургуули, ангияа хэлэхэ.

ШАГАЙН ТЭМЭЭН ТАЛА

Арад зоноо тэдхэдэг, элинсэгэйнгээ нютагта заяан гэжэ магтуулһан ажалша, бүхэриг тэмээндэ зорюулагдаһан шата.

Хүндэтэ һурагшад, он-лайн түхэлөөр үнгэрхэ наадамда уран дархашуул болон уран барималшад!

Анхарагты!! Хэһэн бүтээлнүүдэйнгээ гэрэл зурагуудые хэдэн талаһаань буулгаад, ажал тухайгаа хэдэн үгөөр тайлбарилан хөөрэһэнөө хаагаад эльгээжэ үзэгты. Шүүгшэ Чимит лама фотозурагуудаартнай оноонуудые табиха. Эдир дархашуулай ба уран барималшадай фото дээрэ нэрынь бэшэгты.

а) МОДОН ДАРХАН

Сагаа һарын үедэ сагаан эдеэнэй табаг элбэгээр бэлдээд, айлшадаа угтаха заншал монгол арадуудта байха. Бообо, шэхэрэй табаг (цар таваг, ул боовын таваг гээд монголчууд хэлэдэг) бэлдэхэ даабари. Холо ойроһоо бууһан айлшадтаа сагаан эдеэн болон мяхан табаг табиха, бариха, мэдүүлхэ гэһэн ёһо монгол туургата арад хүндэлдэг. Гэрэлзураг дээрэ үгтэһэн модон табаг хараад, угалза һиилэн гоёоһон хүндын табаг урлан бүтээхэ даабари.

б) УРАН БАРИМАЛ (пластилин)

«Эрбэд-ирбис» гэһэн зурагта өөрын бодомжо оруулан, үнгэ зүһэ тааруулан, пластилинаар урлал бүтээхэ.

ШАНГУУД ТУХАЙ

1, 2, 3-дахи һуури эзэлһэн һурагшадай бүлэгүүдтэ ба тэдэниие бэлдэһэн багшанартань диплом болон мүнгэн шан (30 мянга, 20 мянга, 10 мянган түхэриг) мүн тусхай бэлэгүүд барюулагдаха.

ХЭРЭГЛЭХЭ НОМ ЗОХЁОЛ

  1. Л. Намжилон «Волшебные четки», У-Ү, 1996 он.
  2. Л. Намжилон «Золотые четки» У-Ү, 2001 он.
  3. С.Д. Бабуев, Ц.Ц. Бальжинимаева «Буряад зоной урданай һуудал байдалай тайлбари толи» У-Ү, 2004;
  4. https://buryadxelen.com/»Буряад хэлэн» гэһэн сахим һураха бэшэгэй «Минии бэе», «Ёһо заншал», «Буряад арад», «Эхэ нютаг»;
  5. «Учение Пандито Хамба Ламы Д.Д.Этигэлова», 2016, 2017, 2018, 2019; 2020. Ссылкэ: Буддаадын шажанай үгын тайлбари толи», «Даши Чойнхорлин» университедэй хэблэл, Ивалга, 2016 он;
  6. «Буряад үнэн» сонин болон бусад сонин, сэтгүүл, номууд;
  7. Галдан Ленхобоев «Ашатын һайхан заяан» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4356/
  8. Лодон Линховоин «Лодон багшын дэбтэрһээ» ном татажа абагты: http://soyol.ru/culture/books/4357/
  9. Сүлжээндэ ороод, фейсбук холбоондо Хамба лама Дамба Аюшеевэй хуудаһа хараха;
  10. «Буряад хэлэнэй тобшо тайлбари толи», У-Ү, 2004
  11. http://soyol.ru/bur/

 

 

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха


Манай һонинууд тухай бэшэгүүдые абажа байгты!